Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 3›Shloka 95
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95

Devanagari script

श्रद्धाबीजो विप्रपादांबुसिक्तः शाखाविद्यास्ताश्चतस्रो दशापि । पुष्पाण्यर्था द्वे फले स्थूलसूक्ष्मे मोक्षःकामो धर्मवृक्षोयमीड्यः

Transliteration

śraddhābījo viprapādāṃbusiktaḥ śākhāvidyāstāścatasro daśāpi | puṣpāṇyarthā dve phale sthūlasūkṣme mokṣaḥkāmo dharmavṛkṣoyamīḍyaḥ

Translation

یہ قابلِ تعظیم درختِ دھرم ہے: اس کا بیج شردھا ہے اور برہمنوں کے قدم دھونے کا آب اسے سیراب کرتا ہے۔ اس کی شاخیں ودیا کی شاخائیں ہیں—چار اور دس بھی۔ اس کے پھول اَرتھ کے مقاصد ہیں، اور اس کے دو پھل ہیں—ثُول اور سُوکشم: بھوگ اور موکش۔ یہ ستائش کے لائق درختِ راستبازی ہے۔

Word by Word
श्रद्धाfaith
श्रद्धा:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
बीजःseed
बीजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
विप्रof Brahmins
विप्र:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural) — समासाङ्ग (compound member)
पादfeet
पाद:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural) — समासाङ्ग
अम्बुwater
अम्बु:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular) — समासाङ्ग
सिक्तःsprinkled/watered
सिक्तः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसिच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Past passive participle; Masculine, Nominative, Singular)
शाखाbranches
शाखा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural) — समासाङ्ग
विद्याःknowledges/branches of learning
विद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural)
ताःthose
ताः:
Anuvṛtti/Pronominal reference
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural)
चतस्रःfour
चतस्रः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural)
दशten
दश:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदश (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः (indeclinable-like numeral) — प्रथमा बहुवचनार्थे
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Neuter, Nominative, Plural)
अर्थाःwealth/meanings (here: artha)
अर्थाः:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)
द्वेtwo
द्वे:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
फलेfruits
फले:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
स्थूलेgross
स्थूले:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्थूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
सूक्ष्मेsubtle
सूक्ष्मे:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
कामःdesire (kāma)
कामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
धर्मof dharma
धर्म:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular) — समासाङ्ग
वृक्षःtree
वृक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
अयम्this
अयम्:
Anuvṛtti/Deictic
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
ईड्यःpraiseworthy/adorable
ईड्यः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootईड् (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formकर्तव्य/योग्य अर्थे यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Gerundive-like; Masculine, Nominative, Singular)
Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: An allegorical ‘Dharma-tree’ growing in Kāśī: seed of faith, watered by foot-washing water of venerable teachers; branches labeled with vidyās; blossoms as artha; two fruits—bhoga and mokṣa—glowing distinctly.

Characters & Entities
K
Kāśī
D
Dharma
B
Brāhmaṇas (vipra)
M
Mokṣa
K
Kāma
A
Artha

FAQs

Faith and righteous living, nourished by holy association, culminate in both worldly well-being and the highest fruit—mokṣa.

Kāśī (Vārāṇasī) is implied as the sacred field where dharma and liberation-bearing merit flourish.

Reverence for brāhmaṇas and sanctifying contact with their pādāmbu (foot-washing water) is praised as spiritually nourishing.

←Previous Verse
Next Verse→