Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

निर्मला निर्मलाख्याना नाशिनीतापसंपदाम् । नियता नित्यसुखदा नानाश्चर्यमहानिधिः

Transliteration

nirmalā nirmalākhyānā nāśinītāpasaṃpadām | niyatā nityasukhadā nānāścaryamahānidhiḥ

Translation

وہ پاکیزہ ہے اور بے داغ شہرت والی؛ جانداروں کے جمع شدہ دکھ اور تپش کو مٹانے والی۔ منضبط اور ثابت قدم، دائمی خوشی عطا کرنے والی، اور بے شمار عجائبات کا عظیم خزانہ ہے۔

Word by Word

• निर्मला: pure, stainless
• निर्मला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• निर्मल-आख्याना: she whose account/name is pure
• निर्मल-आख्याना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक) + आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (निर्मलम् आख्यानम्/आख्यानं यस्याः)

• नाशिनी: destroyer
• नाशिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नाशिन् (प्रातिपदिक; from √नश् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ताप-संपदाम्: of the riches/accumulations of austerity
• ताप-संपदाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ताप (प्रातिपदिक) + संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (तापानां संपदः)

• नियता: disciplined, regulated
• नियता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नियत (कृदन्त; √यम् धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (नियत = restrained/regulated)

• नित्य-सुख-दा: giver of eternal happiness
• नित्य-सुख-दा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + दा (प्रातिपदिक; from √दा धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नित्यं सुखं ददाति)

• नाना-आश्चर्य-महा-निधिः: a great treasure of many wonders
• नाना-आश्चर्य-महा-निधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + आश्चर्य (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नानाविधानि आश्चर्याणि यस्मिन् सः महानिधिः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sage interlocutor (not explicit here)

Visual Art Cues

Scene: A spotless, radiant Devī seated on a white lotus above the Gaṅgā, washing away the smoky haze of beings’ sufferings; behind her, a treasury-like aura reveals wondrous forms—temples, lamps, and celestial symbols.

Characters & Entities

• Kāśī (Varanasi)
• Devī (Goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity and steadfast devotion culminate in the removal of suffering and the gift of lasting well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the broader sacred setting; the stuti functions as part of Kāśī’s praise and its dharmic promise.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct injunction appears; the devotional act is nāma-stuti—remembering and praising the Goddess’s qualities.