Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

तेजोगर्भा तपःसारा त्रिपुरारि शिरोगृहा । त्रयीस्वरूपिणी तन्वी तपनांगजभीतिनुत्

tejogarbhā tapaḥsārā tripurāri śirogṛhā | trayīsvarūpiṇī tanvī tapanāṃgajabhītinut

وہ جو اپنے باطن میں نور کو گربھ کی طرح رکھتی ہے، جس کا جوہر تپسیا ہے؛ جو تری پورا کے قاتل شِو کے سر پر بستی ہے؛ جو تینوں ویدوں کی مجسم صورت ہے؛ باریک و لطیف—اسی کی ستائش ہے کہ اس کے سامنے سورج کی اولاد بھی خوف سے لرزتی ہے۔

tejo-garbhāhaving radiance as her womb; filled with splendor
tejo-garbhā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottejas (प्रातिपदिक) + garbhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तेजसः गर्भा)
tapaḥ-sārāwhose essence is austerity
tapaḥ-sārā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottapas (प्रातिपदिक) + sārā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः सारः)
tripurāri-śiro-gṛhāthe abode of Tripurāri’s (Śiva’s) head
tripurāri-śiro-gṛhā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottripura (प्रातिपदिक) + ari (प्रातिपदिक) + śiras (प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (त्रिपुरारेश् शिरः गृहम् यस्याः/या)
trayī-svarūpiṇīembodiment of the three Vedas
trayī-svarūpiṇī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottrayī (प्रातिपदिक) + svarūpiṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रय्याः स्वरूपिणी)
tanvīslender-bodied
tanvī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottanvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tapana-aṅgaja-bhīti-nutpraised for (or praising) the fear of the Sun’s son (Yama)
tapana-aṅgaja-bhīti-nut:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottapana (प्रातिपदिक) + aṅgaja (प्रातिपदिक) + bhīti (प्रातिपदिक) + nut (कृदन्त; √nu/नु (धातु) ‘स्तुतौ’)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः; ‘-nut’ = वर्तमानकृदन्त/कृत्प्रत्ययान्त (स्तुतिपर) ‘स्तुवन्ती/स्तुत्य’ अर्थे

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Gaṅgā in Kāśī

Type: ghat

Listener: Ṛṣis/assembly (Kāśī-māhātmya audience)

Scene: Gaṅgā as a slender, radiant goddess emerging as a luminous stream from Śiva’s matted locks; Vedic aura (trayī) encircles her; celestial beings, including Sūrya’s attendants, stand in reverent awe.

K
Kāśī
D
Devī
Ś
Śiva (Tripurāri)
V
Vedas (Trayī)
S
Sūrya (Tapana)

FAQs

The Goddess is presented as the inner radiance and Vedic essence itself; devotion to her aligns one with tapas, Vedic truth, and Śiva’s supreme refuge.

The verse occurs within the Kāśīkhaṇḍa’s praise-context, implicitly rooting the stuti in Kāśī (Vārāṇasī) as the premier field of Śiva-Śakti worship.

No explicit rite is stated here; the implied practice is nāma-stuti (praise/recitation of divine epithets) as a dharmic act in Kāśī.