Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 60

Devanagari script

चंपश्चंदनशुच्यंबुश्चर्चनीया चिरस्थिरा । चारुचंपकमालाढ्या चमिताशेष दुष्कुता

Transliteration

caṃpaścaṃdanaśucyaṃbuścarcanīyā cirasthirā | cārucaṃpakamālāḍhyā camitāśeṣa duṣkutā

Translation

وہ چمپک کی خوشبو جیسی معطر ہے؛ چندن کی مہک سے پاکیزہ پانی کی مانند ہے۔ وہ عبادت کے لائق اور ہمیشہ ثابت قدم ہے۔ خوبصورت چمپک کی مالا سے آراستہ، اس نے تمام بداعمالیوں کو قابو میں کر کے حد میں کر دیا ہے۔

Word by Word

• चम्पः: champaka (tree/flower)
• चम्पः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चम्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पाठे स्त्रीलिङ्ग-समन्वयार्थं ‘चम्पा’ अपेक्षिता, किन्तु ‘चम्पः’ छन्दसि/पाठभेदः

• चन्दनशुच्यम्बुः: sandal-pure water
• चन्दनशुच्यम्बुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्दन (प्रातिपदिक) + शुचि (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (अम्बु), प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (चन्दनेन शुचि अम्बु)

• चर्चनीया: worthy of worship/praise
• चर्चनीया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चर्चनीय (कृदन्त; चर्च् धातु + अनीय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनीय-प्रत्यय (gerundive: ‘to be worshipped/praised’)

• चिरस्थिरा: ever steady
• चिरस्थिरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चिर (अव्यय/प्रातिपदिक) + स्थिर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (चिरं स्थिरा)

• चारुचम्पकमालाढ्या: adorned with a lovely champaka garland
• चारुचम्पकमालाढ्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक) + चम्पक (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (चारु-चम्पक-माला-आढ्या = सुन्दरचम्पकमालया समृद्धा)

• चमिताशेष: having completely pacified/ended (all)
• चमिताशेष: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चम् (धातु; ‘to drink/lick’/‘to pacify’—पाठानुसार) + इत (कृदन्त) + अशेष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे विशेषणत्वेन, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (अशेषं चमितं/शमितं यस्याः—पाठसन्देहः: ‘शमित’ अधिकसामान्य)

• दुष्कुता: evil deed; wrongdoing
• दुष्कुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुष् (उपसर्ग) + कुत (प्रातिपदिक) / कृति-आधार
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अर्थः ‘दुष्कृत’ (evil deed) इत्यर्थे पाठभेद/दुर्लभ-रूप

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience within Kāśī narrative

Visual Art Cues

Scene: Devī adorned with a campaka garland, sandal-scented water offered at her feet; the atmosphere is fragrant and pure, while a subtle aura shows wicked deeds being subdued and calmed.

Characters & Entities

• Devī (Śakti)
• Kāśī (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship (carcā) offered with purity and devotion leads to the restraint and dissolution of wrongdoing; the Goddess stabilizes the seeker in steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied holy setting of the Kāśīkhaṇḍa’s māhātmya and Devī praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied pūjā with fragrant substances (sandalwood, flowers like campaka) and praise; no step-by-step rite is stated.