Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58
Devanagari script
चंद्रिका चंद्रकांतांबुश्चंचदापा चलद्युतिः । चिन्मयी चितिरूपा च चंद्रायुतशनानना
Transliteration
caṃdrikā caṃdrakāṃtāṃbuścaṃcadāpā caladyutiḥ | cinmayī citirūpā ca caṃdrāyutaśanānanā
Translation
وہ خود چاندنی ہے؛ چاندراکانت منی کی آب دار روشنی ہے؛ اس کی چمک لرزتی اور رواں رہتی ہے۔ وہ خالص شعور، ادراک کی صورت ہے؛ اس کا چہرہ کروڑوں چاندوں جیسا حسین ہے۔
Word by Word
चंद्रिकाmoonlight
चंद्रिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्रिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चंद्रकान्ताम्बुःwater of the moonstone
चंद्रकान्ताम्बुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्रकान्ता (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (अम्बु नपुंसक), प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चन्द्रकान्तायाः अम्बु)
चंचदापाwith moving waters
चंचदापा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचञ्चत् (कृदन्त; चल् धातु) + आपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (चञ्चद् आपा)
चलद्युतिःwith flickering radiance
चलद्युतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचलत् (कृदन्त; चल् धातु) + द्युति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (चलत् द्युतिः)
चिन्मयीmade of consciousness
चिन्मयी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचित् (प्रातिपदिक) + मय (तद्धित-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; मय-प्रत्ययान्त (consisting of)
चितिरूपाwhose form is awareness
चितिरूपा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचिति (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चितेः रूपा)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
चंद्रायुतशनाननाwhose face is like a multitude of moons
चंद्रायुतशनानना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक) + शन (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (चन्द्रायुत-शन-आननं यस्याः)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Characters & Entities
D
Devī (Śakti)K
Kāśī (contextual)FAQs
The Goddess is not merely luminous like the moon—she is Consciousness itself; devotion in Kāśī is meant to awaken inner awareness (citi).
Kāśī/Vārāṇasī, the sacred geography underlying the Kāśīkhaṇḍa’s praise.
No direct injunction appears; the verse supports contemplative japa/recitation focusing on the Devī as Consciousness.