Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5

Devanagari script

त्वत्तो न वेदस्कंदान्यो गंगागर्भ समुद्भव । परं स्वर्गतरंगिण्या महिमानं महामते

Transliteration

tvatto na vedaskaṃdānyo gaṃgāgarbha samudbhava | paraṃ svargataraṃgiṇyā mahimānaṃ mahāmate

Translation

اے سکند، اے گنگا کے گربھ سے اُدبھَو ہونے والے! آپ کے سوا کوئی اس آسمانی موجوں والی گنگا کی اعلیٰ ترین عظمت کو پورے طور پر نہیں جانتا، اے عظیم خرد والے۔

Word by Word

• त्वत्तः: than you / from you
• त्वत्तः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)
• Form: पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• वेद: knows
• वेद: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• स्कन्द: O Skanda
• स्कन्द: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• गङ्गा: Ganga
• गङ्गा: Qualifier
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासपूर्वपद

• गर्भ: womb
• गर्भ: Qualifier
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासपूर्वपद

• समुद्भव: O one born from Ganga’s womb
• समुद्भव: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: समुद्भव (प्रातिपदिक; सम्-उद्-√भू (धातु) + अच्)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; (गङ्गा-गर्भ-समुद्भव = ‘born from the womb of Ganga’)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

• स्वर्ग: heaven
• स्वर्ग: Qualifier
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासपूर्वपद

• तरङ्गिण्याः: of the heavenly river
• तरङ्गिण्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तरङ्गिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; (स्वर्ग-तरङ्गिण्याः = ‘of the heavenly river’)

• महिमानम्: greatness
• महिमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• महामते: O great-minded one
• महामते: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; (महान् मतिः यस्य)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā (svarga-taraṅgiṇī)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Skanda

Visual Art Cues

Scene: A hymn-like assertion: Skanda, linked to Gaṅgā’s womb, stands as the singular knower of the river’s supreme greatness; Gaṅgā appears as a celestial river with shining waves.

Characters & Entities

• Agastya
• Skanda
• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scriptural authority is rooted in divine intimacy: Skanda is praised as uniquely qualified to reveal Gaṅgā’s greatness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘svarga-taraṅgiṇī’—the Gaṅgā, envisioned as a heavenly river manifest in the world.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is stuti (praise) establishing Skanda’s competence to teach Gaṅgā-related dharma.