Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

Devanagari script

उदन्वत्पूर्तिहेतुश्चोदारोत्साहप्रवर्धिनी । उद्वेगघ्न्युष्णशमनी उष्णरश्मिसुता प्रिया

Transliteration

udanvatpūrtihetuścodārotsāhapravardhinī | udvegaghnyuṣṇaśamanī uṣṇaraśmisutā priyā

Translation

آپ سمندر جیسی بھرپوری کا سبب ہیں اور شریفانہ جوش کو بڑھاتی ہیں۔ آپ اضطراب کو مٹاتی اور جلتی گرمی کو ٹھنڈا کرتی ہیں؛ اور آپ سورج کی کرنوں کی دختر کو محبوب ہیں۔

Word by Word

• उदन्वत्-पूर्ति-हेतुः: cause of the filling of the ocean
• उदन्वत्-पूर्ति-हेतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उदन्वत् (प्रातिपदिक) + पूर्ति (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• उदार-उत्साह-प्रवर्धिनी: increasing noble enthusiasm
• उदार-उत्साह-प्रवर्धिनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदार (प्रातिपदिक) + उत्साह (प्रातिपदिक) + प्रवर्धिनी (कृदन्त; √वृध् + प्र, णिनि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; णिनि-प्रत्ययान्त

• उद्वेग-घ्नी: destroyer of agitation
• उद्वेग-घ्नी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्वेग (प्रातिपदिक) + घ्नी (कृदन्त; √हन्, णी/घ्निन्-स्त्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; घ्नि-प्रत्ययान्त (destroyer)

• उष्ण-शमनी: pacifier of heat
• उष्ण-शमनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक) + शमनी (कृदन्त; √शम्, णिनि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; णिनि-प्रत्ययान्त

• उष्ण-रश्मि-सुता: daughter of the hot-rayed one (the Sun)
• उष्ण-रश्मि-सुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक) + रश्मि (प्रातिपदिक) + सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः

• प्रिया: beloved
• प्रिया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Śānti-pradāyinī aspect)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene riverfront dawn in Kāśī: pilgrims bathe; a cooling aura spreads like an ocean of fullness; a distressed traveler becomes calm; a solar-ray motif appears as ‘uṣṇaraśmi-sutā’ being pleased, suggesting harmony with celestial forces.

Characters & Entities

• Sūrya (implied by uṣṇaraśmi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sacred divine praised here brings inner steadiness—courage, relief from agitation, and soothing peace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching kṣetra context; the verse is part of its celebratory stuti.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is stated; the verse emphasizes transformative remembrance and praise.