Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

Devanagari script

वीज्यमानोऽप्सरोवृंदैर्दिव्यगंधानुलेपनः । जगाम स्वर्गभुवनं गंगास्थिपतनाद्धरे

Transliteration

vījyamāno'psarovṛṃdairdivyagaṃdhānulepanaḥ | jagāma svargabhuvanaṃ gaṃgāsthipatanāddhare

Translation

اپسراؤں کے جھنڈ اسے پنکھا جھلتے تھے اور وہ دیوی خوشبوؤں سے معطر تھا؛ اے ہری! گنگا میں ہڈیوں کے گرنے (وسرجن) کے سبب وہ سُورگ لوک کو چلا گیا۔

Word by Word

• वीज्यमानः: being fanned
• वीज्यमानः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीज् (धातु) + वीज्यमान (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्/Present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विजः इत्यस्य विशेषणम्

• अप्सरो-वृन्दैः: by groups of apsarases
• अप्सरो-वृन्दैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक) + वृन्द (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: अप्सरसां वृन्दैः); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• दिव्य-गन्ध-अनुलेपनः: anointed with divine fragrance
• दिव्य-गन्ध-अनुलेपनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + गन्ध (प्रातिपदिक) + अनुलेपन (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: दिव्यगन्धेन अनुलेपनः/अनुलिप्तः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विजः इत्यस्य विशेषणम्

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• स्वर्ग-भुवनम्: the heavenly world
• स्वर्ग-भुवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: स्वर्गस्य भुवनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• गङ्गा-अस्थि-पतनात्: because of the falling (of his bones) into the Gaṅgā
• गङ्गा-अस्थि-पतनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + अस्थि (प्रातिपदिक) + पतन (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: गङ्गायाम् अस्थीनां पतनम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• हरे: O Hari
• हरे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Śiva (Īśvara) (continuation of narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā (asthi-patana in Kāśī)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: (dialogue frame within Kāśīkhaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: The dvija, now divine, is fanned by apsaras hosts; his body glows with fragrant unguents; below, the Gaṅgā receives bone-immersion offerings; above, the path opens to svarga.

Characters & Entities

• Gaṅgā
• Apsarases
• Svarga
• Hari (address)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse extols the salvific power of Gaṅgā-connected rites, presenting asthi-immersion as a potent act that elevates the departed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā as the supreme purifier, especially in the Kāśī Khaṇḍa’s sacred-geography frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Asthi-patana/visarjana—casting the bones/ashes into the Gaṅgā—is indicated as a rite yielding heavenly attainment.