Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

घंटावलंबितं दिव्यं दिव्यस्त्रीशतसंकुलम् । आरुह्य देवयानं स दिव्यवेषधरो द्विजः

Transliteration

ghaṃṭāvalaṃbitaṃ divyaṃ divyastrīśatasaṃkulam | āruhya devayānaṃ sa divyaveṣadharo dvijaḥ

Translation

وہ دیوی وِمان گھنٹیوں سے آراستہ تھا اور سینکڑوں آسمانی عورتوں سے بھرا ہوا۔ دیوی لباس دھار کر وہ دِوِج اس دیوی سواری پر سوار ہوا۔

Word by Word

• घण्टा-अवलम्बितम्: hung with bells
• घण्टा-अवलम्बितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घण्टा (प्रातिपदिक) + अवलम्बित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: घण्टया अवलम्बितम्); भूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विमानम् इत्यस्य विशेषणम्

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विमानम् इत्यस्य विशेषणम्

• दिव्य-स्त्री-शत-संकुलम्: crowded with a hundred divine women
• दिव्य-स्त्री-शत-संकुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक) + संकुल (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष; ‘दिव्यस्त्रीशतेन संकुलम्’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विमानम् इत्यस्य विशेषणम्

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालक्रिया (having mounted)

• देवयानम्: the divine vehicle
• देवयानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + यान (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: देवानां यानम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• दिव्य-वेष-धरः: wearing divine attire
• दिव्य-वेष-धरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + वेष (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: दिव्यं वेषं धरति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विजः इत्यस्य विशेषणम्

• द्विजः: the brāhmaṇa (twice-born)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Śiva (Īśvara) (continuation of narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-Gaṅgā (implied source of merit)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (dialogue frame within Kāśīkhaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A jeweled celestial chariot with hanging bells; the dvija now radiant in divine garments steps aboard; hundreds of heavenly women fill the conveyance, creating a festive, luminous procession.

Characters & Entities

• Vāhīka
• Hari (implied by vimāna context)
• Apsarases (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text dramatizes the visible ‘fruit of merit’—a transformed, divine state and passage to higher realms—arising from sacred purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā in the Kāśī Khaṇḍa context, as the underlying cause of the merit that produces this exalted outcome.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse serves as phalaśruti-style narrative: tīrtha-contact yields divine results.