Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 55

सर्वदा मिष्टमश्नाति कर्मणा येन भास्करे । न चूडाकरणं चास्य कृतमब्दे यथाकुलम्

sarvadā miṣṭamaśnāti karmaṇā yena bhāskare | na cūḍākaraṇaṃ cāsya kṛtamabde yathākulam

اے بھاسکر! وہ سنسکار جس کے اثر سے ہمیشہ میٹھا کھانا نصیب ہو، موجود ہے؛ مگر خاندانی ریت کے مطابق مناسب سال میں اس کا چُوڑاکرن (منڈن) بھی نہ کیا گیا۔

सर्वदाalways
सर्वदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
मिष्टम्sweet food
मिष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
अश्नातिeats
अश्नाति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√अश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कर्मणाby a rite/act
कर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
भास्करेon Sunday / at the Sun’s time
भास्करे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘भास्करे (दिने/समये)’
not
:
Kriya-nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
चूडाकरणम्tonsure ceremony (cūḍā-karaṇa)
चूडाकरणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचूडा + करण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘चूडायाः करणम्’)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अस्यof him/this (child)
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
कृतम्done/performed
कृतम्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृत (कृदन्त; √कृ धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — कर्मणि ‘was done’
अब्देin the year
अब्दे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘अब्दे’ = ‘वर्षे’
यथाकुलम्according to family custom
यथाकुलम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा + कुल (अव्यय)
Formअव्ययीभावसमास; क्रियाविशेषण — ‘कुलानुसारम्’

Citragupta

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Bhāskara (explicit vocative in verse)

Scene: A barber’s tools and ritual items lie unused; the child’s hair remains unshorn. A narrator addresses ‘Bhāskara’ as witness, while sweets are present yet symbolically withheld—linking rite and promised sweetness.

C
Citragupta
B
Bhāskara
C
Cūḍākaraṇa

FAQs

Dharma is lived through disciplined observance of rites aligned with family and śāstra.

No tīrtha is named in this verse; it remains part of the Kāśīkhaṇḍa’s ethical narrative.

Cūḍākaraṇa (tonsure) is referenced, to be performed at the proper age/year according to kula practice.