Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 124

Devanagari script

यावंति तस्या लोमानि मुने तत्संततेरपि । तावद्वर्षसहस्राणि स स्वर्गसुखभुग्भवेत्

Transliteration

yāvaṃti tasyā lomāni mune tatsaṃtaterapi | tāvadvarṣasahasrāṇi sa svargasukhabhugbhavet

Translation

اے مُنی! جتنے بال اس کے جسم پر ہیں—اور اسی طرح اس کی نسل کے جسموں پر بھی—اتنے ہی ہزاروں برس تک وہ سوَرگی سُکھ کا بھوگی رہتا ہے۔

Word by Word

• यावन्ति: as many as
• यावन्ति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; correl. adjective ‘as many as’; Nominative plural

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular

• लोमानि: hairs (body-hairs)
• लोमानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular

• तत्सन्ततेः: of that progeny/lineage
• तत्सन्ततेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सन्तति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तस्याः सन्ततिः); Genitive singular

• अपि: also
• अपि: Discourse particle (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)

• तावत्: that many
• तावत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचनार्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः; correl. ‘so many/that many’; here qualifying following plural noun

• वर्षसहस्राणि: thousands of years
• वर्षसहस्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (वर्षाणां सहस्राणि / वर्ष-सहस्राणि = thousands of years); Nominative plural

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• स्वर्गसुखभुक्: enjoyer of heavenly happiness
• स्वर्गसुखभुक्: Karta (Predicate noun/कर्तृसमाना)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + भुज् (धातु) → भुक् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वर्गस्य सुखं तद् भुङ्क्ते इति); ‘enjoyer of heavenly bliss’; Nominative singular

• भवेत्: would become/would be
• भवेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada; ‘would be’

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā (Jāhnavī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A sage (mune) addressed within the discourse

Visual Art Cues

Scene: A visionary depiction of svarga: the devotee enjoys celestial pleasures for countless ages, while a symbolic motif of innumerable hairs/threads represents measureless duration; Gaṅgā’s blessing flows as a luminous stream connecting earth to heaven.

Characters & Entities

• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching uses vast time-measures to celebrate the extraordinary fruit (phala) of Gaṅgā-related merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Gaṅgā-context of the surrounding Gaṅgā-māhātmya in Kāśī-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated in this verse; it functions as a phalaśruti (statement of reward).