Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 14

तपांसि तेन तप्तानि सर्वदानप्रदः स च । स प्राप्त योगनियमो यस्तु गंगां निषेवते

tapāṃsi tena taptāni sarvadānapradaḥ sa ca | sa prāpta yoganiyamo yastu gaṃgāṃ niṣevate

جو شخص عقیدت سے گنگا کا سہارا لیتا ہے، اس کے تپسیا گویا پوری ہو جاتی ہے؛ وہ ہر طرح کے دان کا داتا بنتا ہے اور یوگ کے نیَم و ضابطے پا لیتا ہے۔

तपांसिausterities
तपांसि:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; अत्र कर्मरूपेण (object-like)
तेनby him
तेन:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तप्तानिhave been performed/undertaken (lit. heated)
तप्तानि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तपांसि इति सह अन्वयः
सर्वदानप्रदःgiver of all gifts/charities
सर्वदानप्रदः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-दान-प्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी/कर्मधारय-तत्पुरुषः (सर्वेषां दानानां प्रदः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राप्तःhas attained
प्राप्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक-कर्तरि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः √आप् (to obtain) उपसर्गः प्र
योगनियमःdiscipline of yoga
योगनियमः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोग-नियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (योगस्य नियमः)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/contrast)
गंगाम्the Ganga
गंगाम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निषेवतेresorts to/serves
निषेवते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-सेव् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; √सेव् उपसर्गः नि

Skanda

Tirtha: Gaṅgā (Kāśī)

Type: ghat

Scene: A pilgrim after Gaṅgā-snāna sits in meditation on the steps; around him appear symbolic triads: a glowing ascetic fire (tapas), hands offering alms (dāna), and a yogic diagram/rosary (niyama), all emanating from the river’s light.

G
Gaṅgā
T
Tapas
D
Dāna
Y
Yoga-niyama

FAQs

Approaching Gaṅgā with devotion matures one’s inner discipline, charity-mindedness, and yogic restraint.

The Gaṅgā in Kāśī, praised as bestowing the fruits of tapas, dāna, and yoga.

Gaṅgā-niṣevā is recommended implicitly as a practice whose fruit equals austerity, charity, and yogic observance.