Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

मायां चापि गृहाणेमां दुष्प्रणोद्यां सुरासुरैः । यया संमोहितं विश्वमकिंचिज्ज्ञं भविष्यति

māyāṃ cāpi gṛhāṇemāṃ duṣpraṇodyāṃ surāsuraiḥ | yayā saṃmohitaṃ viśvamakiṃcijjñaṃ bhaviṣyati

اس مایا کو بھی قبول کیجیے—جو دیوتاؤں اور اسوروں کے لیے بھی دور کرنا دشوار ہے—جس کے فریب میں سارا جگت ایسا موہت ہو جاتا ہے گویا کچھ بھی نہیں جانتا۔

मायाम्illusion (māyā)
मायाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थक (also/even)
गृहाणaccept / take
गृहाण:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
इमाम्this
इमाम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; मायाम् इति विशेषणम्
दुष्प्रणोद्याम्hard to drive away
दुष्प्रणोद्याम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस् (उपसर्ग/पूर्वपद) + प्र + नुद् (धातु) → प्रणोद्य (कृदन्त; यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तव्य/शक्यतार्थक (hard to dispel)
सुरासुरैःby gods and demons
सुरासुरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (देवाश्च असुराश्च)
ययाby which
यया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
संमोहितम्deluded
संमोहितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + मुह् (धातु) → संमोहित (कृदन्त; क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (deluded)
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अकिंचित्nothing (at all)
अकिंचित्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + किंचित् (अव्यय/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समासार्थक विशेषण (knowing nothing)
ज्ञम्knowing
ज्ञम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (knowing)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Śiva (Hara)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and other Ṛṣis (contextual)

Scene: Viṣṇu receives a dark-blue, shimmering veil labeled Māyā from the speaker; behind it, the world appears as dreamlike silhouettes—gods, demons, humans—wandering in confusion, eyes half-closed, while a thin ray of knowledge pierces the veil.

M
Māyā
D
Devas (suras)
A
Asuras

FAQs

Māyā is a profound force of delusion; liberation requires divine grace and true knowledge that transcends it.

The Kāśīkhaṇḍa’s wider narrative glorifies Kāśī as a place associated with overcoming bondage and attaining nirvāṇa.

None directly; it is doctrinal, describing māyā as the cause of worldly bewilderment.