Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

Devanagari script

तस्य तत्त्वस्वरूपस्य रूपातीतस्य भो द्विज । परावरे रुद्ररूपे सर्वेव्याप्यावतिष्ठत

Transliteration

tasya tattvasvarūpasya rūpātītasya bho dvija | parāvare rudrarūpe sarvevyāpyāvatiṣṭhata

Translation

اے دِوِج (برہمن)، وہ جس کی حقیقت ہی تَتْو ہے اور جو ہر صورت سے ماورا ہے۔ اعلیٰ و ادنیٰ دونوں جہانوں میں رُدر کے روپ میں قائم رہ کر وہ سب میں سرایت کیے ہوئے ہے اور ہر جگہ مستقر ہے۔

Word by Word

• तस्य: of him/that
• तस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्

• तत्त्वस्वरूपस्य: of the essential true nature
• तत्त्वस्वरूपस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक) + स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (तत्त्वस्य स्वरूपम्)

• रूपातीतस्य: of the one beyond form
• रूपातीतस्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + अतीत (कृदन्त)
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः ‘अतीत’); पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (रूपम् अतीतः)

• भो: O!
• भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भो (अव्यय)
• Form: सम्बोधन-अव्ययम् (vocative particle)

• द्विज: O twice-born (brāhmaṇa)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्

• परावरे: in the higher and the lower (in all levels)
• परावरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक) + अवर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—द्वन्द्वः (परा+अवर); नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; अधिकरणे प्रयोगः

• रुद्ररूपे: in the form of Rudra
• रुद्ररूपे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (रुद्रस्य रूपम्)

• सर्वे: all (beings)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम् (कर्तृपदम्)

• व्याप्य: having pervaded
• व्याप्य: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-आप् (धातु) → व्याप्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावः (absolutive/gerund); क्रियाविशेषणम्

• अवतिष्ठत: stand; abide (you all)
• अवतिष्ठत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-स्था (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (imperative); मध्यमपुरुषः (2nd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija (brāhmaṇa)

Visual Art Cues

Scene: A teaching scene: a sage addresses a dvija, pointing to the cosmos where Rudra’s presence is shown simultaneously in celestial and earthly planes; Śiva appears as a subtle, formless radiance overlaying all forms.

Characters & Entities

• Śiva
• Rudra
• Dvija (Brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-Rudra is the all-pervading Reality itself—beyond form, yet present in every realm and being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the textual setting; the verse emphasizes metaphysical pervasion rather than a named location inside Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal clarification meant to deepen understanding and contemplation.