Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 80

प्रयागतोपि तीर्थेशात्सर्वेषु भुवनेष्वपि । अनायासेन वै मुक्तिः काश्यां देहावसानतः

prayāgatopi tīrtheśātsarveṣu bhuvaneṣvapi | anāyāsena vai muktiḥ kāśyāṃ dehāvasānataḥ

پریاگ، جو تیرتھوں کا ناتھ ہے، اس سے بھی بڑھ کر اور سب جہانوں میں بھی، کاشی میں جب جسم کا انت ہو تو بے تکلفی سے موکش (نجات) حاصل ہوتی ہے۔

प्रयागतःfrom Prayāga
प्रयागतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्
अपिeven/also
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)
तीर्थ-ईशात्from the lord of tīrthas
तीर्थ-ईशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: तीर्थस्य ईशः); पुल्लिङ्गम्, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम-विशेषणम्; पुल्लिङ्गे/नपुंसके, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचनम्; ‘भुवनेषु’ इत्यस्य विशेषणम्
भुवनेषुin the worlds
भुवनेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचनम्
अपिalso
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (also/even)
अनायासेनwithout effort; easily
अनायासेन:
Karana/Manner (करण/प्रकार)
TypeNoun
Rootअनायास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental of manner)
वैindeed
वै:
Emphasis (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
देह-अवसानतःat the end of the body (at death)
देह-अवसानतः:
Time/Condition (काल/अवस्था)
TypeIndeclinable
Rootदेह (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: देहस्य अवसानम्); तसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम् (ablatival adverb: ‘from/at the end’); अव्ययम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī / Avimukta

Type: kshetra

Scene: A dying devotee on the banks of Gaṅgā in Kāśī, hearing Śiva’s liberating presence; the city’s ghāṭs and temples glow; liberation depicted as light rising effortlessly.

P
Prayāga
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Kāśī is presented as uniquely powerful for liberation, especially at the moment of death.

Kāśī (Vārāṇasī), praised as granting anāyāsena mukti at dehāvasāna.

No rite is prescribed; the verse emphasizes the salvific significance of dying in Kāśī.