Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

किं बहूक्तेन विप्रेंद्र महोदयमभीप्सुना । सेव्यं सितासितं तीर्थं प्रकृष्टं जगतीतले

Transliteration

kiṃ bahūktena vipreṃdra mahodayamabhīpsunā | sevyaṃ sitāsitaṃ tīrthaṃ prakṛṣṭaṃ jagatītale

Translation

اے وِپرَیندر! زیادہ کہنے کی کیا حاجت؟ جو عظیم اُدَے اور خوشحالی کا خواہاں ہو، وہ زمین پر سب سے برتر سِتاسِت تیرتھ کی سیوا کرے۔

Word by Word

• किम्: what (need)
• किम्: Discourse/Interrogative (प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अव्ययीभावेन प्रश्नार्थे (idiomatic: ‘what [need]?’)

• बहूक्तेन: with much speaking; by many words
• बहूक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (‘बहु’ + ‘उक्त’ = ‘much-said’); नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्

• विप्र-इन्द्र: O lord of Brahmins
• विप्र-इन्द्र: Address (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: विप्राणाम् इन्द्रः); पुल्लिङ्गम्, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्

• महोदयम्: great prosperity/benefit
• महोदयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महोदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• अभीप्सुना: by one desiring to obtain
• अभीप्सुना: Karana/Agent-instrumental (तृतीया—कर्तृसाधनभाव)
• Type: Adjective
• Root: आप्/ईप्स् (धातु) + अभीप्सु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: इच्छार्थक-प्रातिपदिक ‘अभीप्सु’ (desiderative adjective: wishing to obtain); पुल्लिङ्गम्, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; कर्तृविशेषणम्

• सेव्यम्: to be visited/served
• सेव्यम्: Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सेव् (धातु) + सेव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृत्य-प्रत्ययः; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विधेयम्

• सित-असितम्: white-and-black (Sitā & Asitā)
• सित-असितम्: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक) + असित (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—द्वन्द्वः (इतरेतर-द्वन्द्वः: white and black); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तीर्थम्: sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma/Predicate nominal (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• प्रकृष्टम्: excellent
• प्रकृष्टम्: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रकृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (कृ + क्त); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• जगती-तले: on the surface of the earth
• जगती-तले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगती (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: जगत्याः तलम्); नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sitāsita Tīrtha

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: viprendra

Visual Art Cues

Scene: A revered tīrtha with contrasting ‘white and dark’ waters/grounds suggested by the name; pilgrims arrive seeking auspicious prosperity; priests bless them with sacred water and flowers.

Characters & Entities

• Sitāsita Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a renowned tīrtha is praised as a dharmic means to auspicious upliftment and well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sitāsita Tīrtha, explicitly called preeminent on earth.

What ritualistic prescription is mentioned?

A general injunction to ‘resort to/serve’ (sevyaṃ) Sitāsita Tīrtha; no specific rite is described in this verse.