Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

अयमेव परोधर्मस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं तीर्थं विष्णुपादांबु यत्पिबेत

ayameva parodharmastvidameva paraṃ tapaḥ | idameva paraṃ tīrthaṃ viṣṇupādāṃbu yatpibeta

یہی سب سے اعلیٰ دھرم ہے اور یہی سب سے بڑا تپسیا؛ یہی سب سے عظیم تیرتھ ہے—کہ انسان وشنو کے قدموں کا چرن امرت پی لے۔

अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
परःsupreme
परः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (धर्मः इति)
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वयार्थक (conjunctive particle ‘but/and’)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (तपः इति)
तपःausterity
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम् इति)
तीर्थम्pilgrimage/holy ford
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
विष्णु-पाद-अम्बुwater from Viṣṇu’s feet
विष्णु-पाद-अम्बु:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः पादयोः अम्बु)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
पिबेत्should drink
पिबेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda to Agastya)

Tirtha: Viṣṇu-pāda-ambu (caraṇāmṛta / pāda-tīrtha)

Type: kund

Scene: A priest offers caraṇāmṛta (water sanctified by washing the Lord’s feet) to a devotee; the devotee drinks with folded hands; above, Viṣṇu’s feet shine, and a stream suggests Gaṅgā-like sanctity.

V
Viṣṇu

FAQs

Devotional sanctity (caraṇāmṛta) is elevated above external religiosity, presented as the essence of dharma, tapas, and tīrtha.

The ‘tīrtha’ is defined devotionally as Viṣṇu’s foot-water (caraṇāmṛta), rather than a named geographic river or shrine.

Pibeta—drink viṣṇu-pādāmbu (caraṇāmṛta), the consecrated water associated with worship of Viṣṇu.