Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

Devanagari script

मात्रातन्मार्गरक्षार्थं तदा तदनुगीकृताः । परैरवार्यप्रसराः स्वाशीर्वादाः परःशताः

Transliteration

mātrātanmārgarakṣārthaṃ tadā tadanugīkṛtāḥ | parairavāryaprasarāḥ svāśīrvādāḥ paraḥśatāḥ

Translation

پھر اُس کے راستے کی حفاظت کے لیے ماں نے بے شمار دعائیں اور آشیرواد ادا کیے؛ وہ مقدّس برکتیں ایسی پھیلیں کہ کوئی انہیں روک نہ سکا۔

Word by Word

• मात्रा: by the mother
• मात्रा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Instrumental singular

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (used adjectivally)

• मार्ग: path
• मार्ग: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• रक्षा: of protection
• रक्षा: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — Genitive singular (in अर्थ-सम्बन्ध)

• अर्थम्: for the sake
• अर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (purpose)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय — temporal adverb

• तत्: that (instruction/word)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (object of anu-gai)

• अनुगीकृताः: having been instructed/commissioned
• अनुगीकृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनु-√गै (गै/गाय् धातु) + कृत (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — past passive participle used adjectivally

• परैः: by others
• परैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन — Instrumental plural

• अवार्य: irresistible, not to be checked
• अवार्य: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-वार्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

• प्रसराः: movements/advances
• प्रसराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रसर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

• स्व: their own
• स्व: Sambandha (Possessive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्-प्रयोग (indeclinable-like), स्वत्ववाचक — possessive

• आशीर्वादाः: blessings
• आशीर्वादाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आशीर्वाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

• परः: more than, exceeding
• परः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (qualifying śatāḥ)

• शताः: hundreds
• शताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Nominative plural

Speaker

Skanda to Agastya (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (as overarching frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside a royal palace threshold, the mother raises her hands in blessing as the child prepares to depart; the blessings are visualized as luminous streams spreading outward, forming a protective aura along the road.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Sunīti
• Dhruva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Blessings grounded in dharma act as unseen protection; spiritual journeys are strengthened by the goodwill of the righteous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes spoken blessings for protection.