Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

तया यदुक्तं तत्सर्वं तथ्यमेव न चान्यथा । सापत्युर्महिषीराज्ञो राज्ञीनामति वल्लभा

Transliteration

tayā yaduktaṃ tatsarvaṃ tathyameva na cānyathā | sāpatyurmahiṣīrājño rājñīnāmati vallabhā

Translation

“اس نے جو کچھ کہا وہ سب سراسر سچ ہے، اس کے سوا کوئی بات نہیں۔ وہ بادشاہ کی بڑی ملکہ ہے، اور ملکہوں میں نہایت محبوب ہے۔”

Word by Word

• तया: by her
• तया: Karana (Agent/instrument in passive sense)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (करण/कर्तृ), एकवचन

• यत्: whatever/that which
• यत्: Sambandha (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• उक्तम्: said
• उक्तम्: Karma (That which is said)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तथ्यम्: true
• तथ्यम्: Karta (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अन्यथा: otherwise
• अन्यथा: Visheshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• सापत्युः: of the co-wife's husband (i.e., of the husband in a co-wife situation)
• सापत्युः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सापत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• महिषी: chief queen
• महिषी: Karta (Appositional subject)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘वल्लभा’ इत्यस्य विशेष्य (apposition)

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• राज्ञीनाम्: of the queens
• राज्ञीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• अति: very, exceedingly
• अति: Visheshana (Intensifier)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: अव्यय; अतिशय (intensifier)

• वल्लभा: beloved
• वल्लभा: Karta (Predicate/apposition)
• Type: Adjective
• Root: वल्लभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विधेय/विशेषण (predicate/appositive)

Speaker

Sunīti

Visual Art Cues

Scene: Sunīti calmly states the truth about Surucī’s favored position as chief queen; the child’s face shows hurt, while Sunīti’s expression remains steady and compassionate.

Characters & Entities

• Sunīti
• King (unnamed in snippet)
• Co-wife / rival queen (unnamed in snippet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires facing reality truthfully, without distortion driven by wounded pride.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse occurs within the Kāśīkhaṇḍa narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a statement of truth and social circumstance.