Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 2

त्रिलोकीमंडपस्तंभ सन्निभोभाभिरावृतः । अतुलं ज्योतिषां राशिं तुलया तुलयन्निव

trilokīmaṃḍapastaṃbha sannibhobhābhirāvṛtaḥ | atulaṃ jyotiṣāṃ rāśiṃ tulayā tulayanniva

وہ تینوں لوکوں کے منڈپ کے ستون کی مانند دکھائی دیتا ہے، نور میں ڈھکا ہوا—گویا ترازو سے آسمانی انوار کے بےپایاں انبار کو تول رہا ہو۔

त्रिलोकी-मण्डप-स्तम्भःa pillar of the pavilion of the three worlds
त्रिलोकी-मण्डप-स्तम्भः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिलोकी (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक) + स्तम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—त्रिलोकी-सम्बद्ध-मण्डपस्य स्तम्भः (बहु-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृंखला)
सन्निभःresembling
सन्निभः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपमानवाचक (like/resembling)
आभाभिःwith splendors/radiances
आभाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
आवृतःcovered/surrounded
आवृतः:
Karta (Predicate/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootआ+वृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (covered/surrounded)
अतुलम्incomparable
अतुलम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअतुल (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (of राशिम्)
ज्योतिषाम्of lights/luminaries
ज्योतिषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
राशिम्mass/heap
राशिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तुलयाwith a balance/scale
तुलया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतुला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
तुलयन्weighing
तुलयन्:
Karta (Participial qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootतुल् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्रियाविशेषण (as if weighing)
इवas if
इव:
Sambandha (Comparative particle/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison: “as if/like”)

Narrator (descriptive continuation after Śivaśarman’s inquiry)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A towering radiant being stands like a pillar supporting the pavilion of the three worlds, wrapped in light; he seems to weigh an immeasurable heap of celestial luminaries on a cosmic balance.

T
trilokī
J
jyotiṣ (luminaries)

FAQs

The Purāṇas portray spiritual attainment with cosmic imagery, teaching that inner merit can manifest as world-supporting splendor.

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as poetic description within the Kāśī Khaṇḍa narrative frame.

None.