Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

Devanagari script

बृहस्पतीश्वरं लिंगं मया गोप्यं कलौ युगे । अस्य संदर्शनादेव प्रतिभा प्रतिलभ्यते

Transliteration

bṛhaspatīśvaraṃ liṃgaṃ mayā gopyaṃ kalau yuge | asya saṃdarśanādeva pratibhā pratilabhyate

Translation

“یہ بِرہسپتی ایشور لِنگ کَلی یُگ میں میرے ذریعے پوشیدہ رکھا جائے گا۔ تاہم اس کے محض درشن سے ہی پرتِبھا (الہامی ذہانت) حاصل ہوتی ہے۔”

Word by Word

• बृहस्पति-ईश्वरम्: Bṛhaspatīśvara
• बृहस्पति-ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘बृहस्पतेः ईश्वरः’ (नाम)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सर्वनाम

• गोप्यम्: to be kept secret
• गोप्यम्: Kriya-samānādhikaraṇa (Predicative/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गुप् (धातु)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘to be concealed/kept secret’

• कलौ: in Kali
• कलौ: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘in Kali (age)’

• युगे: in the age
• युगे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• संदर्शनात्: from the sight (of it)
• संदर्शनात्: Apadana (Cause/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: संदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• एव: indeed, just
• एव: Nishedha/Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• प्रतिभा: insight, brilliance
• प्रतिभा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रतिभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रतिलभ्यते: is obtained
• प्रतिलभ्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

Speaker

Skanda (deduced; Śiva’s declaration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bṛhaspatīśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A partially concealed shrine or subterranean niche in Kāśī holds the Bṛhaspatīśvara liṅga; a devotee catches a fleeting glimpse, and a subtle radiance rises toward the forehead symbolizing pratibhā; the mood is secret, protective, and wondrous.

Characters & Entities

• Bṛhaspatīśvara-liṅga
• Kali-yuga
• Pratibhā
• Kāśī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in Kali-yuga, sacred darśana in Kāśī bestows inner illumination and inspired insight.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bṛhaspatīśvara-liṅga in Kāśī (Vārāṇasī), praised for granting pratibhā through mere दर्शन.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana itself is presented as efficacious; no additional rite is required in this verse.