Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

ततः प्रसन्नो भगवान्विश्वेशो विश्वभावनः । आविर्भूय ततो लिंगान्महसां राशिरब्रवीत्

Transliteration

tataḥ prasanno bhagavānviśveśo viśvabhāvanaḥ | āvirbhūya tato liṃgānmahasāṃ rāśirabravīt

Translation

پھر بھگوان وِشوِیشور، کائنات کے پالنے والے، مہربان ہوئے۔ اُس لِنگ سے نور کے انبار کی طرح ظاہر ہو کر انہوں نے کلام فرمایا۔

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: तस्मात्/अनन्तरम् (thereupon/then)

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक; √सद्/सद् + नि, क्त/न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (adjective)

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संज्ञा

• विश्वेशः: Lord of the universe
• विश्वेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईशः = Lord of the universe)

• विश्वभावनः: sustainer of the universe
• विश्वभावनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व + भावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य भावनः = sustainer/creator of the universe)

• आविर्भूय: having manifested
• आविर्भूय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आविर्भू (धातु √भू)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) = having appeared; अव्ययभाव (indeclinable verbal)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) = then/thereupon

• लिङ्गात्: from the liṅga (emblem)
• लिङ्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; अपादान (ablative)

• महसाम्: of splendors, of lights
• महसाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)

• राशिः: a mass, heap
• राशिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संज्ञा

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (Viśveśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: Within the sanctum, the Viśveśvara-liṅga suddenly blazes; a column of light condenses into a radiant Śiva-form, speaking with calm authority as the devotee stands in awe.

Characters & Entities

• Viśveśvara
• Śiva
• Liṅga
• Kāśī (implicit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere devotion and praise invite divine grace; in Kāśī, Viśveśvara readily reveals Himself to the devotee.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, centered on Viśveśvara (Viśvanātha) and His sacred Liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; the emphasis is on darśana of the Liṅga and the fruit of stuti (hymnic praise).