Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 100
Devanagari script
जिघांसता त्वया पाप मां यदंघ्रिः समुद्यतः । अचिरात्तत्पतत्वेष तवेति भृशदुःखिता
Transliteration
jighāṃsatā tvayā pāpa māṃ yadaṃghriḥ samudyataḥ | acirāttatpatatveṣa taveti bhṛśaduḥkhitā
Translation
‘اے گنہگار! مجھے مارنے کے ارادے سے تیرا جو پاؤں اٹھا ہے—وہی پاؤں جلد تجھ سے جدا ہو جائے!’ یہ کہہ کر وہ سخت رنجیدہ ہوئی۔
Word by Word
जिघांसताby (you) wishing to kill
जिघांसता:
Karana (Instrument/करण)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त-कर्तरि वर्तमानकृदन्तम् (present active participle), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; 'जिघांसत्' = हन्तुम् इच्छन्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम
पापO sinner/wicked one
पाप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम
यत्since; because
यत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्ययप्रयोगः (relative particle introducing clause)
अङ्घ्रिःfoot
अङ्घ्रिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्घ्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समुद्यतःraised; lifted up
समुद्यतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद् + यम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तम् (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः सम्+उद्; विशेषणम् (अङ्घ्रिः)
अचिरात्soon; before long
अचिरात्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअचिर (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-प्रयोगेण अव्ययीभूतम् (adverbial ablative)
तत्that
तत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र 'तत्' इति अव्ययवत्)
पतत्वmay it fall
पतत्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त-इच्छार्थक/आदेशार्थक-रूपम् (infinitive-like), 'पतत्व' = पततु इति आज्ञार्थ-प्रयोगः (imperative sense)
एषthis (one)
एष:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तवyour
तव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
भृशgreatly; intensely
भृश:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृश (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्ययम् (intensifier adverb)
दुःखिताdistressed; sorrowful
दुःखिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तम् (past passive participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सा)
Speaker
Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Close focus on the mother’s anguished yet fierce face as she utters the curse; Yama’s raised foot highlighted, with a visual suggestion of impending withering/falling away; onlookers distressed.
Characters & Entities
Y
YamaS
Sāvarṇi’s mother (cursing figure)FAQs
Harming intent rebounds as suffering; even a moment’s aggression can yield severe karmic consequence.
None explicitly; the verse is part of a didactic myth within Kāśīkhaṇḍa.
None.