Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

Devanagari script

नाम्नां सहस्रैरन्यैश्च स्तोत्रैस्तुष्टाव शंकरम् । सहस्रं पंचशरदामित्थं शुक्रः समर्चयन्

Transliteration

nāmnāṃ sahasrairanyaiśca stotraistuṣṭāva śaṃkaram | sahasraṃ paṃcaśaradāmitthaṃ śukraḥ samarcayan

Translation

ہزاروں الٰہی ناموں اور دیگر ستوتروں کے ساتھ اس نے شنکر کی حمد کی؛ یوں شُکر نے اسی طریق پر ہزار اور پانچ شرد (برس) تک پوجا جاری رکھی۔

Word by Word

• नाम्नाम्: of names
• नाम्नाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन

• सहस्रैः: with thousands
• सहस्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अन्यैः: other; additional
• अन्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (to सहस्रैः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• स्तोत्रैः: with hymns
• स्तोत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तुष्टाव: (he) praised
• तुष्टाव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सहस्रम्: a thousand (years)
• सहस्रम्: Kaaladhikarana (Temporal extent/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक (measure)

• पञ्च-शरदाम्: of five autumns (i.e., five years)
• पञ्च-शरदाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या) + शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; द्विगुसमास (numeral compound)

• इत्थम्: thus; in this manner
• इत्थम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)

• शुक्रः: Śukra
• शुक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समर्चयन्: worshipping; honoring
• समर्चयन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्+अर्च् (धातु)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः सम्

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kshetra (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A long passage of time is suggested: Śukra seated in unwavering worship, reciting thousands of names before Śaṅkara; seasons cycle (autumn imagery), leaves fall, lamps are renewed, the shrine remains constant.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Śukra
• Sahasranāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation-oriented devotion is sustained over time—name-recitation and hymns become a long, purifying discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, presented as the sacred arena where prolonged stotra and nāma-worship of Śiva bears immense spiritual fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of thousands of names (nāma-stuti) and stotras, maintained as a long-term vrata/tapas.