Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ईशानेश प्रसादेन दिश्यैश्यां हि दिगीश्वराः । एकादशाप्येकचरा जटामुकुटमंडिताः

Transliteration

īśāneśa prasādena diśyaiśyāṃ hi digīśvarāḥ | ekādaśāpyekacarā jaṭāmukuṭamaṃḍitāḥ

Translation

ایشانیش کے فضل سے اُس شمال مشرقی سمت میں دِگیشور ٹھہرتے ہیں۔ وہ گیارہوں ایک ہی رُوپ میں چلتے پھرتے ہیں، جٹا کے مُکُٹوں سے آراستہ۔

Word by Word

• ईशानेश: of Īśāneśa
• ईशानेश: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ईशानेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन (सम्बन्धे)

• प्रसादेन: by grace
• प्रसादेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• दिशि: in the direction
• दिशि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• ऐश्याम्: of Īśāna (northeast)
• ऐश्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऐश्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषणम् (दिशि)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• दिग्-ईश्वराः: lords of the directions
• दिग्-ईश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दिशां ईश्वराः)

• एकादश: eleven
• एकादश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकादश (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (दिगीश्वराः)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• एक-चराः: moving as one / acting together
• एक-चराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तत्पुरुषः (एकं चरन्ति/एकत्र चरन्ति इति) विशेषणम् (दिगीश्वराः)

• जटा-मुकुट-मण्डिताः: adorned with matted-hair crowns
• जटा-मुकुट-मण्डिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जटा (प्रातिपदिक) + मुकुट (प्रातिपदिक) + मण्डित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √मण्ड्/मण्डि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; तत्पुरुषः (जटामुकुटेन मण्डिताः) विशेषणम् (दिगीश्वराः)

Speaker

Gaṇas (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aiśāna-dik in Kāśī (Īśāneśa-sannidhāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In the northeast of Kāśī, the lords of directions appear as a unified procession—eleven moving as one—each crowned with matted locks, suffused with Īśāneśa’s grace.

Characters & Entities

• Īśāneśa
• Digīśvaras
• Ekādaśa (Rudras implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine order and protection of sacred space arise from Īśāneśa’s grace; Śiva’s powers act in unity for dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Īśāna (northeast) sector associated with Īśāneśa in Kāśī’s sacred layout.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicit; it highlights grace (prasāda) and the sanctity of directional guardianship.