Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

Devanagari script

सर्वगो मम रूपेण सर्वतत्त्वावबोधकः । सर्वेषामायुषोरूपं भवानेव भविष्यति

Transliteration

sarvago mama rūpeṇa sarvatattvāvabodhakaḥ | sarveṣāmāyuṣorūpaṃ bhavāneva bhaviṣyati

Translation

میرے ہی روپ میں سب جگہ پھیل کر، تم تمام تَتّووں کی سمجھ بیدار کرنے والے ہوگے؛ اور تمام جانداروں کی عمر کی مجسم صورت بھی تم ہی بنوگے۔

Word by Word

• सर्वगः: all-pervading
• सर्वगः: Karta (कर्ता) (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘सर्वत्र गच्छति’/‘सर्वं गच्छति’)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• रूपेण: by/with (my) form
• रूपेण: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• सर्व-तत्त्व-अवबोधकः: knower/illuminator of all principles
• सर्व-तत्त्व-अवबोधकः: Karta (कर्ता) (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तत्त्व (प्रातिपदिक) + अवबोधक (प्रातिपदिक; √बुध्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘सर्वेषां तत्त्वानां अवबोधकः’)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; ‘आयुषः’ इत्यस्य विशेषणम्

• आयुषः: of life, of lifespan
• आयुषः: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘रूपम्’ इत्यस्य सम्बन्ध (genitive)

• रूपम्: the form/essence
• रूपम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• भवान्: you
• भवान्: Karta (कर्ता) (predicate subject)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/भवद्-शब्द)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; आदरार्थक-प्रयोग

• एव: indeed, alone
• एव: Sambandha (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (probable, as the Lord confers a role in the immediately preceding verse; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The new Dikpāla stands radiant, bearing the Lord’s mark; streams of light emanate to the quarters, awakening beings to truth, while a subtle wheel/measure symbolizes lifespan and time under his guardianship.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace can appoint a being as an instrument of cosmic knowledge (tattva) and sustenance (āyuḥ) within the Lord’s pervading presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The overarching textual setting is Kāśī; this verse emphasizes bestowed cosmic function rather than a named site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.