Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

Devanagari script

अतस्त्वत्तो न मन्येऽहं किंचिद्भिन्नं जगन्मय । त्वयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतमयो भवान्

Transliteration

atastvatto na manye'haṃ kiṃcidbhinnaṃ jaganmaya | tvayi sarvāṇi bhūtāni sarvabhūtamayo bhavān

Translation

پس اے جہان میں رچے بسے ہوئے! میں کسی شے کو تجھ سے جدا نہیں سمجھتا۔ تیرے ہی اندر سب جاندار ہیں، اور تو خود سب جانداروں سے ہی مرکب ہے۔

Word by Word

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (सम्बन्ध/Logical connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: हेतौ/तस्मात्-अर्थे अव्यय (therefore)

• त्वत्तः: from you, than you
• त्वत्तः: Apādāna (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• मन्ये: I think/consider
• मन्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• किञ्चित्: anything, something
• किञ्चित्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; अनिश्चितार्थ (indefinite)

• भिन्नम्: separate, different
• भिन्नम्: Karma (कर्म) (qualifying)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भिद्)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘किञ्चित्’ इत्यस्य विशेषणम्

• जगन्मय: O one consisting of the world
• जगन्मय: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘जगतः मयः’ = world-pervading)

• त्वयि: in you
• त्वयि: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Karta (कर्ता) (qualifying)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; ‘भूतानि’ इत्यस्य विशेषणम्

• भूतानि: beings, creatures
• भूतानि: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू)
• Form: भूतकृदन्त (past participle used as noun), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• सर्व-भूत-मयः: consisting of all beings
• सर्व-भूत-मयः: Karta (कर्ता) (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘सर्वेषां भूतानां मयः’)

• भवान्: you (honored one)
• भवान्: Karta (कर्ता) (predicate subject)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/भवद्-शब्द)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; आदरार्थक-प्रयोग (honorific ‘you’)

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The speaker declares non-difference from the Lord: a vision where diverse beings—humans, animals, sages, trees—are shown as luminous forms within the deity’s vast body, with Kāśī’s riverfront as the earthly stage of this revelation.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It teaches abheda (non-separateness): all beings abide in the divine, and the divine pervades all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī Khaṇḍa context frames the teaching, but the verse is not tied to a named locality within Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is contemplative theology.