Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

आराधितं सदा पुंसां सर्वजाड्यविनाशकृत् । वरुणेशस्य ये भक्ता न तेषामब्भयं क्वचित्

Transliteration

ārādhitaṃ sadā puṃsāṃ sarvajāḍyavināśakṛt | varuṇeśasya ye bhaktā na teṣāmabbhayaṃ kvacit

Translation

یہ ہمیشہ لوگوں کی عبادت سے سرفراز ہے اور ہر طرح کی جمود و سستی کو مٹا دیتا ہے۔ جو ورُنےش کے بھکت ہیں، انہیں کبھی بھی پانی سے خوف نہیں ہوتا۔

Word by Word

• आराधितम्: worshipped
• आराधितम्: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + राध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (लिङ्गम्/एतत्) इति विशेषण

• सदा: always
• सदा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always)

• पुंसाम्: of men/people
• पुंसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुम्स् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• सर्वजाड्यविनाशकृत्: destroyer of all dullness/ignorance
• सर्वजाड्यविनाशकृत्: Karta (Predicate-adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + जाड्य + विनाश + कृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वं जाड्यं विनाशं करोति)

• वरुणेशस्य: of Varuṇeśa
• वरुणेशस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वरुणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• भक्ताः: devotees
• भक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• अभयम्: fearlessness/safety
• अभयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• क्वचित्: ever/anywhere
• क्वचित्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक (ever/anywhere)

Speaker

Skanda (contextual narrator concluding the phalaśruti-style claim)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Varuṇeśa

Type: kshetra (liṅga-sthāna)

Visual Art Cues

Scene: Devotees worship Varuṇeśa liṅga continuously; the atmosphere suggests mental brightness replacing dullness, and a protective aura against water dangers.

Characters & Entities

• Varuṇeśa (Varuṇeśvara)
• Water (Ap)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular worship refines the mind (removing jāḍya) and grants protective grace, showing bhakti’s practical and spiritual fruits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Varuṇeśvara (Varuṇeśa) in Kāśī/Vārāṇasī.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies continual ārādhana (regular worship) of Varuṇeśvara; no detailed rite is specified.