Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

दम दान दया क्षांति शौचेंद्रिय विनिग्रहाः । अस्तेय सत्याहिंसाश्च सर्वेषां धर्महेतवः

Transliteration

dama dāna dayā kṣāṃti śauceṃdriya vinigrahāḥ | asteya satyāhiṃsāśca sarveṣāṃ dharmahetavaḥ

Translation

دم، دان، دَیا، خَشیت، طہارت اور حواس پر قابو؛ نیز چوری نہ کرنا، سچ بولنا اور اہنسا—یہی سب کے لیے دھرم کو قائم رکھنے والے اسباب ہیں۔

Word by Word

• दमः: self-control
• दमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• दानम्: charity, giving
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• दया: compassion
• दया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• क्षान्तिः: forbearance, patience
• क्षान्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (पाठे ‘क्षांति’)

• शौच-इन्द्रिय-विनिग्रहाः: purity and restraint of the senses
• शौच-इन्द्रिय-विनिग्रहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक) + विनिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (शौचं च इन्द्रियविनिग्रहः च), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• अस्तेयम्: non-stealing
• अस्तेयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्तेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सत्य-अहिंसाः: truthfulness and non-violence
• सत्य-अहिंसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + अहिंसा (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (सत्यं च अहिंसा च), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (पाठे ‘सत्याहिंसाश्’)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• सर्वेषाम्: of all (people)
• सर्वेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), बहुवचन; genitive

• धर्म-हेतवः: causes of dharma (righteousness)
• धर्म-हेतवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य हेतवः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/ṛṣis within the Purāṇic frame

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: a sage or teacher in Kāśī instructs a mixed group of householders and pilgrims; around them symbolic vignettes show charity, forgiveness, cleanliness, truth-speaking, and non-violence; the Gaṅgā and a Śiva shrine appear in the background.

Characters & Entities

• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is sustained by inner discipline and outward virtue—restraint, generosity, compassion, purity, truth, and non-violence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly Kāśī: the verse frames the moral qualities expected of those who live in or seek merit in the sacred city.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite; it prescribes ethical sādhana—sense-control, charity, and non-harming—as daily practice.