Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 20

न तोयगृध्नून्न शिशून्नांतर्वर्त्नित्वलक्षणान् । स घातयति धर्मज्ञो जातिधर्मपराङ्मुखः

na toyagṛdhnūnna śiśūnnāṃtarvartnitvalakṣaṇān | sa ghātayati dharmajño jātidharmaparāṅmukhaḥ

دھرم کو جاننے والا نہ پانی کے لیے تڑپنے والوں کو مارتا ہے، نہ بچوں کو، نہ حمل کی علامت رکھنے والوں کو؛ وہ ایسی پست، نوعی ظلمت سے منہ موڑ لیتا ہے۔

nanot
na:
Negation/Modifier
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
toya-gṛdhnūnthose greedy for water
toya-gṛdhnūn:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottoya (प्रातिपदिक) + gṛdhnu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्; ‘जल-लोलुपान्’ इति
nanor/not
na:
Negation/Modifier
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
śiśūnyoung ones/infants
śiśūn:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiśu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्
nanor/not
na:
Negation/Modifier
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
antar-vartnitva-lakṣaṇānthose having the mark of being with young (pregnant)
antar-vartnitva-lakṣaṇān:
Karma (Object/कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootantar (अव्यय/प्रातिपदिक) + vartnin (प्रातिपदिक) + tva (प्रत्यय) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्; विशेषणम् (हन्तव्य-वस्तूनाम्); ‘अन्तर्वर्त्नित्व’ = गर्भावस्था/गर्भिणीभावः (pregnancy) इति भावार्थः
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
ghātayaticauses to be killed / kills
ghātayati:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootghātaya (धातु √घात्/√हन् causative; प्रेरणार्थक)
Formलकारः लट् (Present), परस्मैपदम्; पुरुषः 3, वचनम् एकवचनम्; causative (णिच्)
dharma-jñaḥknower of dharma
dharma-jñaḥ:
Karta (Subject/कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootdharma (प्रातिपदिक) + jña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; विशेषणम् (saḥ)
jāti-dharma-parāṅmukhaḥturned away from the dharma of (one’s) kind/species
jāti-dharma-parāṅmukhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootjāti (प्रातिपदिक) + dharma (प्रातिपदिक) + parāṅmukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; विशेषणम् (saḥ); ‘पराङ्मुख’ = विमुखः

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (ethical perimeter of the holy city)

Type: kshetra

Scene: At a small forest waterhole, animals bend to drink; a hunter recognizes their thirst and lowers his weapon. Nearby, a fawn and a visibly pregnant doe are spared; the scene radiates moral clarity.

D
dharma
Ś
śiśu (young)
T
toya (water)

FAQs

Dharma requires mercy toward the vulnerable; righteousness is measured by restraint, not power.

The Kāśīkhaṇḍa setting frames this as conduct befitting the sacred environs and pilgrimage routes of Kāśī.

None; the verse gives moral prohibitions protecting vulnerable beings.