Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

द्वात्रिंशद्दशनश्चायं करकंबु शिरोधरः । कौंचदुंदुभिहंसाभ्र स्वरः सर्वेश्वराधिकः

dvātriṃśaddaśanaścāyaṃ karakaṃbu śirodharaḥ | kauṃcaduṃdubhihaṃsābhra svaraḥ sarveśvarādhikaḥ

اس کے بتیس دانت ہیں؛ اس کے ہاتھ صدف (شنکھ) جیسے ہیں؛ سر اور گردن خوش تراش ہیں؛ اور اس کی آواز—بگلے، دُندُبی، ہنس اور بادل جیسی—سب پر سیادت کے لائق، نہایت برتر ہے۔

dvātriṃśatthirty-two
dvātriṃśat:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootdvātriṃśat (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; समासाङ्ग (dvigu)
daśanaḥteeth (set)
daśanaḥ:
Karta/Viśeṣya
TypeNoun
Rootdaśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘द्वात्रिंशत्’ इति संख्याविशेषणेन विशेषितः
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
ayamthis (man)
ayam:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
karahand
kara:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
kambuconch
kambu:
Viśeṣaṇa
TypeNoun
Rootkambu (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपमानार्थ (conch-like)
śirodharaḥhead-bearer; having (such) head/neck
śirodharaḥ:
Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootśiras + dhara (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (śirasaḥ dharaḥ)
kauṃcakrauncha bird
kauṃca:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootkauṃca (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
duṃdubhikettledrum
duṃdubhi:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootduṃdubhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
haṃsaswan
haṃsa:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Roothaṃsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
abhracloud
abhra:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootabhra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
svaraḥvoice
svaraḥ:
Karta/Viśeṣya
TypeNoun
Rootsvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sarveśvaralord of all
sarveśvara:
Viśeṣaṇa (as member)
TypeNoun
Rootsarva + īśvara (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग (sarveṣāṃ īśvaraḥ)
adhikaḥsuperior to (even) the lord of all
adhikaḥ:
Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (sarveśvarāt adhikaḥ)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: Portrait-like depiction of an idealized noble figure: symmetrical face with complete teeth, conch-like hands, well-formed neck, and a resonant voice suggested through surrounding motifs—heron, kettle-drum, swan, and cloud as poetic sound-analogies.

S
Skanda
A
Agastya
K
Kāśī (context)

FAQs

Noble speech and well-ordered form are celebrated as signs of inner merit, suggesting leadership aligned with dharma.

The teaching occurs within the Kāśī-khaṇḍa framework, but this verse does not name a specific sacred site.

None; the verse lists auspicious characteristics and their implied फल.