Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सद्यः समस्तसुखदो भूर्भुवःस्वर्निवासिनाम् । गंधवाहागन्धवाहादिग्वधूमुखवासनाः

Transliteration

sadyaḥ samastasukhado bhūrbhuvaḥsvarnivāsinām | gaṃdhavāhāgandhavāhādigvadhūmukhavāsanāḥ

Translation

اسی دم وہ بھوḥ، بھوواḥ اور سواḥ کے رہنے والوں کے لیے کامل مسرت کا بخشندہ بن گیا؛ اور ہر سمت خوشبودار ہوائیں چلیں، گویا جہات کی دوشیزاؤں کے چہروں کی عطر بکھیرتی ہوں۔

Word by Word

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• समस्तसुखदः: giver of all happiness
• समस्तसुखदः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + द (दा धातु-सम्बद्ध प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—समस्तं सुखं ददाति इति (बहुव्रीह्यर्थे विशेषण-प्रयोगः)

• भूः: of Bhū (earth-world)
• भूः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘भूर्भुवःस्वः’ इति त्रिलोकी-समाहारः

• भुवः: of Bhuvaḥ (mid-world)
• भुवः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भुवस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• स्वः: of Svaḥ (heaven)
• स्वः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• निवासिनाम्: of the inhabitants
• निवासिनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: निवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘निवसति’ इति नञ्-उपसर्गयुक्त-प्रातिपदिक

• गन्धवाहाः: the fragrance-bearing winds
• गन्धवाहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक) + वाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गन्धस्य वाहाः’ (winds)

• अगन्धवाहाः: the non-fragrance-bearing winds
• अगन्धवाहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अ- (नञ्) + गन्ध (प्रातिपदिक) + वाह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः ‘अगन्धं वहन्ति’ (winds without fragrance)

• दिग्वधूमुखवासनाः: the scents from the faces of the direction-brides
• दिग्वधूमुखवासनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिक् (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक) + वासना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—दिग्वधूनां मुखेषु वासनाः (दिशां वधूनां मुख-गन्धाः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Fragrant winds sweep across the three worlds; personified maidens of the directions (dik-vadhūs) with perfumed faces bless the scene; Kāśī’s skyline and ghats suggested as the earthly anchor.

Characters & Entities

• Bhūḥ
• Bhuvaḥ
• Svaḥ
• Dik-devīs (personified directions)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma and divine grace prevail, harmony spreads through all realms, felt as joy and auspicious natural signs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī-khaṇḍa setting frames the narrative; the verse itself describes universal auspiciousness rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a description of auspicious nimittas (fragrant winds, universal joy).