Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अरिष्टं दीपयन्दीप्त्या सर्वारिष्टविनाशकृत् । तनयो नाम तस्यां तु शुचिष्मत्यां बभूव ह

Transliteration

ariṣṭaṃ dīpayandīptyā sarvāriṣṭavināśakṛt | tanayo nāma tasyāṃ tu śuciṣmatyāṃ babhūva ha

Translation

ایسی تابانی سے درخشاں کہ ہر نحوست کو مٹا دے، شُچِشمتی کے ہاں یقیناً ایک بیٹا پیدا ہوا؛ جس کی روشنی ہی ہر بدشگونی کو فنا کرتی تھی۔

Word by Word

• अरिष्टम्: misfortune/evil omen
• अरिष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अरिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दीपयन्: illuminating
• दीपयन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: दीपय् (दीप् धातु, णिच्)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘दीपयति’

• दीप्त्या: by radiance
• दीप्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दीप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• सर्वारिष्टविनाशकृत्: destroyer of all misfortunes
• सर्वारिष्टविनाशकृत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अरिष्ट (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक) + कृत् (कृ धातु, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘विनाशं करोति’ इति कृत्-प्रत्ययान्त; समासः—सर्वेषाम् अरिष्टानां विनाशः यस्य/यत् करोति

• तनयः: a son
• तनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नाम: indeed/by name
• नाम: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामार्थक/ख्यात्यर्थक (particle: ‘indeed/by name’)

• तस्याम्: in her
• तस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषणार्थक निपात (particle)

• शुचिष्मत्याम्: in (the lady) Śuciṣmatī
• शुचिष्मत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुचिष्मती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; व्यक्तिनाम

• बभूव: was born/came to be
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: स्मरण/प्रसिद्ध्यर्थक निपात (particle)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A newborn radiating gentle brilliance in a sanctified chamber; the mother Śuciṣmatī rests, attendants and priests gaze in wonder; lamps seem dim beside the child’s aura.

Characters & Entities

• Śuciṣmatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine favor manifests as auspicious radiance that removes negativity; purity and merit are portrayed as protective forces.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within the Kāśī-khaṇḍa framework; this line focuses on auspicious birth signs rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it describes a nimitta (omen) of radiance that nullifies ariṣṭa.