Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

खपुरैः खपुराकारं श्रीफलं श्रीफलैः किल । गुरुश्रियंत्वगुरुभिः कपिपिंगं कपित्थकैः

Transliteration

khapuraiḥ khapurākāraṃ śrīphalaṃ śrīphalaiḥ kila | guruśriyaṃtvagurubhiḥ kapipiṃgaṃ kapitthakaiḥ

Translation

کھپور پھلوں سے وہ جگہ گویا ‘کھپور نما’ دکھائی دیتی تھی؛ شری پھل کے درختوں پر شری پھل بکثرت تھے؛ اگرو کی خوشبو نے بھاری شان بڑھائی، اور کپتھّھ پھلوں نے اسے بندر جیسے سنہری بھورے رنگ میں رنگ دیا۔

Word by Word

• खपुरैः: with khapura trees (a kind of tree)
• खपुरैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: खपुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• खपुराकारम्: having the form/shape of khapura
• खपुराकारम्: Karma-anvaya (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: खपुर (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (खपुरस्य आकारः यस्य); विशेषणम् (श्रीफलम्)

• श्रीफलम्: śrīphala (a fruit/tree; often bilva/coconut by context)
• श्रीफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रीफलैः: with śrīphala trees/fruits
• श्रीफलैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: श्रीफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• किल: indeed, it is said
• किल: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle; reportative/emphatic)

• गुरुश्रियम्: of great splendor
• गुरुश्रियम्: Karma-anvaya (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (गुर्वी श्रीः) विशेषणम् (कपिपिङ्गम्/वनम्)

• त्वगुरुभिः: with thick bark / bark-heavy
• त्वगुरुभिः: Karana-anvaya (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वक् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (त्वचा गुरवः ये); विशेषणम् (कपित्थकैः)

• कपिपिङ्गम्: monkey-tawny, reddish-brown
• कपिपिङ्गम्: Karma-anvaya (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: कपि (प्रातिपदिक) + पिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (कपिवत् पिङ्गलवर्णम्); विशेषणम् (वन/प्रदेशस्य)

• कपित्थकैः: with wood-apple (kapittha) trees
• कपित्थकैः: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: कपित्थक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Vyāsa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close-up botanical abundance: clusters of śrīphala, kapittha fruits with tawny hues, fragrant aguru trees, and unusual ‘khapura’ fruits shaping the grove’s silhouette; Nārada passes through, the air heavy with perfume.

Characters & Entities

• Aguru (aloeswood)
• Kapittha (wood-apple)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Abundance and fragrance in nature are used as signs of a sanctified region that supports pilgrimage and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A blessed forested tract encountered in the narrative path leading toward Kāśī-related teaching; the immediate locale is the Revā–Vindhya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it contributes to the māhātmya mood by portraying sacred prosperity.