Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

धराधरणसामर्थ्यं मेर्वादौ पूर्वपूरुषैः । वर्ण्यते समुदायात्तदहमेको दधे धराम्

Transliteration

dharādharaṇasāmarthyaṃ mervādau pūrvapūruṣaiḥ | varṇyate samudāyāttadahameko dadhe dharām

Translation

زمین کو تھامنے کی قوت کو، مِرو سے لے کر، قدیم لوگوں نے ایک اجتماعی شان کے طور پر سراہا ہے—لیکن زمین کو تو میں اکیلا ہی سنبھالے ہوئے ہوں۔

Word by Word

• धराधरणसामर्थ्यम्: the power to bear the earth
• धराधरणसामर्थ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धराधरण-सामर्थ्य (प्रातिपदिक; समास: धरा + धरण + सामर्थ्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘पृथ्वी-धारण-शक्ति’

• मेर्वादौ: in Meru and others (mountains)
• मेर्वादौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मेरु-आदि (प्रातिपदिक; समास: मेरु + आदि)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरणे (in/at)

• पूर्वपूरुषैः: by the former men/ancients
• पूर्वपूरुषैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व-पुरुष (प्रातिपदिक; समास: पूर्व + पुरुष)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; कर्तृ/करणवाचक (by the ancients)

• वर्ण्यते: is described
• वर्ण्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वर्ण् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• समुदायात्: from the collection/assembly
• समुदायात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: समुदाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादान (from/out of)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• एकः: alone
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; संख्यावाचक विशेषण

• दधे: I bore/held
• दधे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धा (धातु)
• Form: लिट् (परोक्ष/परिपूर्ण भूत), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• धराम्: the earth
• धराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Speaker

Vindhya

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis / internal audience

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: towering mountains in layered perspective, with one central bearer-mountain emphasized as uniquely supporting the earth; sages of old gesturing in praise.

Characters & Entities

• Meru
• Vindhya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-exaltation and rivalry distort dharma; greatness is not proved by boasting but by steadiness, restraint, and service.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is named; the verse sets up a moral episode that supports the Kāśīkhaṇḍa’s broader sacred-geography narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.