Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तस्य पुत्रः समभवद्धर्मगुप्त इति श्रुतः । राज्य रक्षाधुरं नंदो निजपुत्रे निधाय सः

Transliteration

tasya putraḥ samabhavaddharmagupta iti śrutaḥ | rājya rakṣādhuraṃ naṃdo nijaputre nidhāya saḥ

Translation

اس کا بیٹا پیدا ہوا جو دھرم گُپت کے نام سے مشہور ہوا۔ نَند نے سلطنت کی حفاظت کا بوجھ اپنے ہی بیٹے کے سپرد کر دیا۔

Word by Word

• तस्य: of him (Nanda)
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• समभवत्: was born/became
• समभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः—सम्

• धर्मगुप्तः: Dharmagupta
• धर्मगुप्तः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म + गुप्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—धर्मेण गुप्तः / धर्मस्य गुप्तः (तत्पुरुष; नाम)

• इति: thus, named
• इति: Quotation marker (इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-निपात (quotative particle)

• श्रुतः: known/heard (as)
• श्रुतः: Predicate adjective (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रु (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• राज्यरक्षाधुरम्: the responsibility of protecting the kingdom
• राज्यरक्षाधुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य + रक्षा + धुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—राज्यस्य रक्षा-धुरम् (षष्ठी-तत्पुरुष; ‘burden of protecting the kingdom’)

• नन्दः: Nanda
• नन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• निजपुत्रे: in/unto his own son
• निजपुत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निज + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—निजः पुत्रः (कर्मधारय)

• निधाय: having entrusted/placed
• निधाय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; उपसर्गः—नि

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Sūta (narrator)

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya-vāsinaḥ

Visual Art Cues

Scene: A solemn transfer of royal insignia: King Nanda entrusts the crown/scepter to Prince Dharmagupta; ministers and priests witness, fire altar in background to sanctify the act.

Characters & Entities

• Nanda
• Dharmagupta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Authority is a trust; dharma is transmitted through responsibility and rightful succession.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it supports the Dhanuṣkoṭi-centered narrative of the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights the ethical duty of protecting the realm.