Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तत्र स्नानेन वर्धंते धनधान्यसमृद्धयः । सर्वे सपत्ना नश्यंति क्षात्रमेषां विवर्द्धते

Transliteration

tatra snānena vardhaṃte dhanadhānyasamṛddhayaḥ | sarve sapatnā naśyaṃti kṣātrameṣāṃ vivarddhate

Translation

وہاں اشنان کرنے سے مال و دولت اور غلّے کی فراوانی بڑھتی ہے۔ سب حریف و دشمن مٹ جاتے ہیں، اور اُن کی شاہانہ قوت اور جنگی شان بتدریج بڑھتی رہتی ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location adjunct/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण

• स्नानेन: by bathing
• स्नानेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• वर्धन्ते: increase
• वर्धन्ते: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• धनधान्यसमृद्धयः: prosperities of wealth and grain
• धनधान्यसमृद्धयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन + धान्य + समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (धनं च धान्यं च—तयोः समृद्धयः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying sapatnāḥ)

• सपत्नाः: rivals, enemies
• सपत्नाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नश्यन्ति: perish
• नश्यन्ति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• क्षात्रम्: kṣatriya power/valor
• क्षात्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एषाम्: of these (people)
• एषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• विवर्धते: increases greatly
• विवर्धते: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-वृध् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Śrī Kṛṣṇa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmī-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims/warrior-king performs snāna at the tīrtha; the water glows; granaries fill, fields ripen; rival kings fade or bow; the king’s standard rises—symbolizing kṣātra-vṛddhi granted by Lakṣmī’s favor.

Characters & Entities

• Śrī Kṛṣṇa
• Lakṣmī-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-merit is portrayed as supporting righteous governance—prosperity, stability, and protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lakṣmī-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha, with results described as dhana-dhānya growth and removal of opposition.