Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 64

Devanagari script

सदाचाराः सुरूपाश्च बुद्धितो दीर्घदर्शिनः । वात्स्यायनसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

Transliteration

sadācārāḥ surūpāśca buddhito dīrghadarśinaḥ | vātsyāyanasagotreyāḥ pravaraiḥ paṃcabhiryutāḥ

Translation

وہ نیک سیرت اور خوش صورت ہیں، اور عقل کے اعتبار سے دور اندیش ہیں۔ وہ واتسیایَن گوتر سے تعلق رکھتے ہیں اور پانچ پرَوَرَوں سے مزیّن ہیں۔

Word by Word

• सत्-आचाराः: of good conduct
• सत्-आचाराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः—‘सन्तः आचाराः येषाम्/सदाचारयुक्ताः’ (of good conduct)

• सुरूपाः: handsome/well-formed
• सुरूपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुरूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• बुद्धितः: by intellect; intellectually
• बुद्धितः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Indeclinable
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘बुद्धितः’ = बुद्ध्या/बुद्धेः कारणात् (by/through intellect)

• दीर्घ-दर्शिनः: far-sighted
• दीर्घ-दर्शिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘दीर्घं पश्यन्ति’ (far-sighted)

• वात्स्यायन-स-गोत्रेयाः: belonging to the Vātsyāyana gotra
• वात्स्यायन-स-गोत्रेयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वात्स्यायन (प्रातिपदिक) + स (अव्यय/उपसर्गार्थे ‘सह’) + गोत्रेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘वात्स्यायन-गोत्रसम्बद्धाः’ (belonging to Vātsyāyana gotra)

• प्रवरैः: with the pravaras
• प्रवरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• पञ्चभिः: with five
• पञ्चभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चन् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: (सर्वलिङ्ग), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; संख्याविशेषण (qualifying ‘प्रवरैः’)

• युताः: endowed/associated
• युताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Unspecified (Dharmāraṇya narrative voice; likely a Purāṇic narrator addressing a listener)

Visual Art Cues

Scene: A dignified group of brāhmaṇas with serene faces and disciplined posture, shown with symbolic ‘five pravaras’ as five sages in the background or five sacred flames above, indicating lineage endowment.

Characters & Entities

• Vātsyāyana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True nobility is marked by sadācāra (right conduct) and clear, far-sighted intelligence, anchored in sacred lineage remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse continues a Dharmāraṇya lineage description.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pravara affiliation is stated (five pravaras), which is used for correct Vedic ritual identification.