Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

दयालवः सुशीलाश्च सर्वभूतहिते रताः । काश्यपा ब्राह्मणा राजन्प्रवरत्रयसंयुताः

Transliteration

dayālavaḥ suśīlāśca sarvabhūtahite ratāḥ | kāśyapā brāhmaṇā rājanpravaratrayasaṃyutāḥ

Translation

اے راجن! کاشیپ برہمن رحم دل اور خوش خُلق ہیں، تمام جانداروں کی بھلائی میں مشغول رہتے ہیں، اور تین پروروں کے ساتھ منسوب ہیں۔

Word by Word

• दयालवः: compassionate
• दयालवः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दयालु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

• सुशीलाः: good-natured
• सुशीलाः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• सर्वभूतहिते: in the welfare of all beings
• सर्वभूतहिते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषां भूतानां हिते)

• रताः: engaged, devoted
• रताः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रत (कृदन्त; √रम् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) विशेषण

• काश्यपाः: Kāśyapas
• काश्यपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; गोत्र/वंशनाम

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• प्रवरत्रयसंयुताः: endowed with three pravaras
• प्रवरत्रयसंयुताः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त; √युज् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कृदन्त-विशेषण (क्त); समासः—तत्पुरुषः (प्रवरत्रयेण संयुताः = endowed with a triad of pravaras)

Speaker

Unspecified (narrator addressing a king within Dharmāraṇya Khaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: Compassionate Kāśyapa brāhmaṇas sheltering beings—feeding pilgrims, tending cattle, offering water to birds—while a sage explains their tri-pravara heritage to a king.

Characters & Entities

• Kāśyapa
• Pravara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassion and working for the welfare of all beings is presented as a hallmark of dharmic life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific holy site is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The mention of pravara-traya points to Vedic ritual identity, but no particular rite is commanded.