Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अध्यापयेच्छुचीञ्छिष्यान्हितान्मे धासमन्वितान् । उपेयादीश्वरं चापि योगक्षेमादिसिद्धये

Transliteration

adhyāpayecchucīñchiṣyānhitānme dhāsamanvitān | upeyādīśvaraṃ cāpi yogakṣemādisiddhaye

Translation

وہ پاکیزہ شاگردوں کو تعلیم دے—جو خیرخواہ اور دانائی سے آراستہ ہوں۔ اور یوگ-کشیَم وغیرہ کی تکمیل کے لیے پروردگار کے حضور بھی رجوع کرے۔

Word by Word

• अध्यापयेत्: should teach
• अध्यापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अधि + आप् (धातु) णिच् (causative)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative) ‘cause to study/teach’

• शुचीन्: pure
• शुचीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (शिष्यान्)

• शिष्यान्: disciples
• शिष्यान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• हितान्: beneficial, well-intentioned
• हितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कृदन्तः—क्त (धा/हि धातोः ‘to place/benefit’), ‘beneficial/well-disposed’

• मेधासमन्वितान्: endowed with intelligence
• मेधासमन्वितान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मेधा + समन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (मेधया समन्विताः)

• उपेयात्: should approach
• उपेयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) उपसर्गः उप-
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारार्थक-निपात (particle: also/even)

• योगक्षेमादिसिद्धये: for the attainment of welfare etc. (yoga and kṣema)
• योगक्षेमादिसिद्धये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: योगक्षेम + आदि + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (योगक्षेम-आदि-सिद्धिः)

Speaker

Unspecified (Dharmāraṇyakhaṇḍa narrative voice)

Visual Art Cues

Scene: A guru in a forest āśrama teaching clean, attentive disciples; nearby a simple shrine where the same guru offers flowers and water to Īśvara, symbolizing knowledge and devotion together.

Characters & Entities

• Īśvara (the Lord)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is sustained through teaching worthy students and through devotion—seeking the Lord for true well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is mentioned; the verse emphasizes approaching Īśvara in a general devotional sense.

What ritualistic prescription is mentioned?

Teach qualified disciples and practice īśvara-upāsanā (approaching/worshiping the Lord) for yogakṣema.