Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

Devanagari script

सदाचारं निषेवेत धर्ममूलमतन्द्रितः । दुराचाररतो लोके गर्हणीयः पुमा न्भवेत्

Transliteration

sadācāraṃ niṣeveta dharmamūlamatandritaḥ | durācārarato loke garhaṇīyaḥ pumā nbhavet

Translation

دھرم کی جڑ سُدھ آچارن ہے؛ سستی چھوڑ کر اسے لگن سے اختیار کرنا چاہیے۔ مگر جو بدکرداری میں مگن رہے وہ دنیا میں ملامت کے لائق ہوتا ہے۔

Word by Word

• सदाचारम्: good conduct
• सदाचारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सद् + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सद्-आचारः)

• निषेवेत: should practice/serve
• निषेवेत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु) उपसर्गः नि-
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• धर्ममूलम्: the root of dharma
• धर्ममूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म + मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य मूलम्)

• अतन्द्रितः: unwearied, vigilant
• अतन्द्रितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अतन्द्रित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कर्तृविशेषण)

• दुराचाररतः: devoted to bad conduct
• दुराचाररतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुराचार + रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (दुराचार-रतः = दुराचारे रतः)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• गर्हणीयः: censurable
• गर्हणीयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गर्हणीय (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—णीयत्-प्रत्यय (गर्ह् धातोः), ‘to be censured’

• पुमान्: a man
• पुमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: would be/should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Unspecified (Dharmāraṇyakhaṇḍa narrative voice)

Visual Art Cues

Scene: A calm forest hermitage where a teacher instructs a seeker: the path of dharma begins with disciplined conduct; figures of 'good conduct' and 'bad conduct' shown as contrasting attendants.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma thrives through diligent good conduct; persistent misconduct leads to social and spiritual disgrace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned; the focus is general dharma discipline.

What ritualistic prescription is mentioned?

A clear prescription: consistently practice sadācāra (right conduct) without negligence.