Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77

Devanagari script

विद्यार्थी लभते विद्यामुत्तमां कर्मसाधनाम् । तीर्थयात्राफलं तस्य कोटिकन्याफलं लभेत्

Transliteration

vidyārthī labhate vidyāmuttamāṃ karmasādhanām | tīrthayātrāphalaṃ tasya koṭikanyāphalaṃ labhet

Translation

علم کا طالب ایسی اعلیٰ معرفت پاتا ہے جو نیک مقاصد کو پورا کرتی ہے۔ اسے تیرتھ یاترا کا پھل ملتا ہے، اور ‘کروڑ کنیا’ کے برابر کہی گئی نیکی کا ثواب بھی حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• विद्यार्थी: a student, seeker of learning
• विद्यार्थी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘विद्यायाः अर्थी’ (seeker of knowledge)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• विद्याम्: knowledge
• विद्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमाम्: excellent, best
• उत्तमाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of विद्याम्)

• कर्मसाधनाम्: that enables accomplishment of duties/rites
• कर्मसाधनाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘कर्मणः साधनम्’ (means for accomplishing rites/actions); विशेषणम् (of विद्याम्)

• तीर्थयात्रा-फलम्: the fruit of pilgrimage
• तीर्थयात्रा-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘तीर्थयात्रायाः फलम्’

• तस्य: of him/for him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, षष्ठी, एकवचन — सर्वनाम

• कोटि-कन्या-फलम्: the fruit equal to (that of) ten million maidens (i.e., immense merit)
• कोटि-कन्या-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘कोटिकन्यानां फलम्’ (merit equal to [gift/benefit of] ten million maidens)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Vyāsa (phalaśruti continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: धर्मारण्य

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: पाण्डुनन्दन

Visual Art Cues

Scene: एक विद्यार्थी हाथ में ग्रन्थ लेकर तेजस्वी होता है; पीछे तीर्थ-यात्री पथ पर; ऊपर पुण्य-तराजू/प्रभामण्डल जैसे प्रतीक, ‘तीर्थयात्राफल’ और ‘कोटिकन्या-फल’ को रूपक से दिखाया जा सकता है।

Characters & Entities

• tīrtha-yātrā (pilgrimage)
• vidyā (learning)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred listening elevates both intellect and destiny—vidyā and tīrtha-merit are gained through devotion to dharma-kathā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the implied tīrtha whose māhātmya grants pilgrimage-like fruits.

What ritualistic prescription is mentioned?

Purāṇa-śravaṇa/recitation is implied as the means to obtain tīrtha-yātrā-phala.