Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 79

Devanagari script

आहत्य कोटितीर्थानां जलं वाप्यां मुमोच ह । यमतीर्थस्वरूपं च स्नानं कृत्वा मनोरमम्

Transliteration

āhatya koṭitīrthānāṃ jalaṃ vāpyāṃ mumoca ha | yamatīrthasvarūpaṃ ca snānaṃ kṛtvā manoramam

Translation

اس نے کروڑوں تیرتھوں کے جل کو جمع کرکے اسی واپی میں چھوڑ دیا۔ اور وہاں دلکش یم تیرتھ کے روپ میں مقدس اشنان کیا۔

Word by Word

• आहत्य: having collected
• आहत्य: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + हन् (धातु) → आहत्य (कृदन्त; ल्यप्)
• Form: अव्यय-कृदन्तम् (ल्यप्), पूर्वकालिक-क्रिया; अर्थे ‘समाहृत्य/संगृह्य’ (having gathered/collected)

• कोटितीर्थानाम्: of crores of sacred fords
• कोटितीर्थानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कोटि + तीर्थ (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (कोटीनां तीर्थानाम्)

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वाप्याम्: in the pond/well
• वाप्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वापी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• मुमोच: released/poured
• मुमोच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic/metrical particle)

• यमतीर्थस्वरूपम्: the form/nature of Yama-tīrtha
• यमतीर्थस्वरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम + तीर्थ + स्वरूप (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (यमतीर्थस्य स्वरूपम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (कृदन्त; क्त्वा)
• Form: अव्यय-कृदन्तम् (क्त्वान्त), पूर्वकालिक-क्रिया (having done)

• मनोरमम्: delightful/beautiful
• मनोरमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying स्नानम्/स्वरूपम्)

Speaker

Narrator (contextually within Sūta’s narration of Dharmāraṇya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmavāpī / Yama-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A stepped pond gleams as if fed by many sacred rivers; streams labeled as various tīrthas pour in symbolically. A pilgrim performs snāna with hands joined; a subtle, austere presence of Yama as dharma-guardian is suggested in the background.

Characters & Entities

• Koṭitīrtha (collective)
• Dharmavāpī (implied)
• Yama-tīrtha
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha can embody the merit of countless holy waters; concentrated sacred geography offers accessible purification through snāna.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yama-tīrtha is explicitly mentioned, with the pond (vāpī) receiving the waters of innumerable tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the site identified as Yama-tīrtha-svarūpa is indicated as the key practice.