Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77

Devanagari script

यद्ब्रह्म योगिनां गम्यं सर्वेषां हृदये स्थितम् । तिष्ठते यस्य लिंगं तु स्वयंभुवमिति स्थितम्

Transliteration

yadbrahma yogināṃ gamyaṃ sarveṣāṃ hṛdaye sthitam | tiṣṭhate yasya liṃgaṃ tu svayaṃbhuvamiti sthitam

Translation

وہ برہمن جو یوگیوں کے لیے قابلِ حصول ہے اور سب کے دل میں بستا ہے—اسی کا لِنگ یہاں ‘سویمبھو’ (خود ظاہر) کے نام سے قائم ہے۔

Word by Word

• यत्-ब्रह्म: that Brahman which
• यत्-ब्रह्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (यत् एव ब्रह्म)

• योगिनाम्: of yogins
• योगिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• गम्यम्: attainable/knowable
• गम्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गम्य (कृदन्त; यत्-प्रत्यय/भाव्य)
• Form: कृदन्त-विशेषणम् (यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त ‘to be reached/knowable’), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-प्रयोगे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• हृदये: in the heart
• हृदये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-विशेषणम्, नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तिष्ठते: stands/abides
• तिष्ठते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (contrast/emphasis particle)

• स्वयंभुवम्: Svayaṃbhu (self-born)
• स्वयंभुवम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वयम् (अव्यय) + भू (धातु) → स्वयंभू (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (स्वयम् + भू)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्ति-निपातः (quotative)

• स्थितम्: is established (as)
• स्थितम्: Kriya (Predicate qualifier/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नामनिर्देशे विधेयम् (is established as)

Speaker

Narrator (continuation of Sūta’s discourse in this adhyāya; explicit marker absent in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svayaṃbhu-liṅga (Dharmāraṇya)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tranquil svayaṃbhu liṅga rises naturally from the earth in Dharmāraṇya; yogins sit in meditation, and a subtle heart-lotus motif overlays the scene, indicating Brahman within all beings.

Characters & Entities

• Brahman
• Yogins
• Svayaṃbhu Liṅga
• Dharmāraṇya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The transcendent Brahman is also immanent in all hearts; the svayaṃbhu liṅga symbolizes this self-revealing divine reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is implied as the place where the Svayaṃbhu liṅga stands.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse provides the metaphysical basis for liṅga-darśana and worship.