Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 42

सूत उवाच । एवं संभाषमाणं तु दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् । वल्मीकादुत्थितो राजन्गृहीत्वा करसंपुटम् । तुष्टाव वचनैः शुद्धैर्लोकनाथमरिंदम्

sūta uvāca | evaṃ saṃbhāṣamāṇaṃ tu dṛṣṭvā devaṃ maheśvaram | valmīkādutthito rājangṛhītvā karasaṃpuṭam | tuṣṭāva vacanaiḥ śuddhairlokanāthamariṃdam

سوتا نے کہا: جب اس طرح گفتگو کرتے ہوئے مہیشور دیو کو دیکھا تو، اے راجن! دھرم دیمک کے ٹیلے سے اٹھ کھڑا ہوا اور ہاتھ جوڑ کر پرنام کیا۔ اس نے پاکیزہ کلمات سے لوک ناتھ، دشمنوں کو دبانے والے پروردگار کی ستوتی کی۔

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
संभाषमाणम्speaking/conversing
संभाषमाणम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + भाष् (धातु) + शानच्
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (Present active participle, Ātmanepada sense), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवं इति विशेष्ये
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (but/indeed)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महेश्वरम्Mahēśvara (Great Lord)
महेश्वरम्:
Karma (Apposition/object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् ईश्वरः)
वल्मीकात्from the anthill
वल्मीकात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवल्मीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
उत्थितःarisen/stood up
उत्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + स्था (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
करसंपुटम्folded hands (hand-cup)
करसंपुटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक) + संपुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (करयोः संपुटः/कर-संपुटः)
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वचनैःwith words
वचनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
शुद्धैःpure
शुद्धैः:
Karana (Instrument qualifier/करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; वचनैः इति विशेष्ये
लोकनाथम्Lord of the worlds
लोकनाथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (लोकस्य नाथः)
अरिंदम्subduer of enemies
अरिंदम्:
Karma (Apposition/object/कर्म)
TypeNoun
Rootअरीन् (प्रातिपदिक: अरि) + दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अरिणां दमः/दमनः)

Sūta

Tirtha: Dharmāraṇya (valmīka-sthāna)

Type: kshetra

Listener: King (rājan)

Scene: In a forest clearing, an anthill splits open; Dharma rises from it, palms joined, facing Maheśvara. The Lord stands radiant; the air feels purified by ‘śuddha’ words of praise.

S
Sūta
Ś
Śiva (Maheśvara, Lokanātha)
D
Dharma
K
King (listener, unspecified)

FAQs

Humility and reverent praise (stuti) are the natural response to divine presence; purity of speech is itself devotion.

Dharmāraṇya is the implied sacred landscape; the anthill motif signals a sanctified tapas-spot within that forest.

Añjali (joining palms) and stuti (hymnic praise) are demonstrated as devotional acts, though not framed as a formal rite.