Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 17

Devanagari script

एवमुक्तास्तदा विप्राः सर्वकार्यसमुत्सुकाः । महारूपं महाकायं महापुच्छसमाकुलम्

Transliteration

evamuktāstadā viprāḥ sarvakāryasamutsukāḥ | mahārūpaṃ mahākāyaṃ mahāpucchasamākulam

Translation

یوں کہے جانے پر، ہر مقصد کی تکمیل کے شوقین برہمنوں نے ایک عظیم روپ دیکھا: ایک مہاکای پیکر، جس کے گرد ایک زبردست دُم کی ہیبت چھائی ہوئی تھی۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha/Adverbial (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: ‘thus’)

• उक्ताः: having been addressed
• उक्ताः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘said/addressed’; विशेषणम् (विप्राः)

• तदा: then
• तदा: Sambandha/Time (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• विप्राः: the brāhmaṇas
• विप्राः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वकार्यसमुत्सुकाः: eager for every undertaking
• सर्वकार्यसमुत्सुकाः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + समुत्सुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (सर्वकार्येषु समुत्सुकाः = ‘eager for all tasks’); विशेषणम् (विप्राः)

• महारूपम्: very great in form
• महारूपम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः; विशेषणम् (implicit object)

• महाकायम्: huge-bodied
• महाकायम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• महापुच्छसमाकुलम्: crowded/encumbered with a great tail
• महापुच्छसमाकुलम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुच्छ (प्रातिपदिक) + समाकुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (महापुच्छेन समाकुलम् = ‘filled/encumbered with a huge tail’); विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextually Vyāsa continuing the narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The brāhmaṇas, eager for success in all purposes, witness Hanumān’s gigantic manifestation—vast body and an enormous tail filling the scene; the forest seems dwarfed.

Characters & Entities

• Viprāḥ
• Hanumān

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine darśana fulfills spiritual aims and inspires awe, strengthening devotion and resolve.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the result of devotion—receiving darśana.