Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

भयात्कलिविशेषेण अधर्मस्य भयादिभिः । सर्वे देवाः क्षितिं त्यक्त्वा नैमिषारण्यमाश्रिताः

bhayātkaliviśeṣeṇa adharmasya bhayādibhiḥ | sarve devāḥ kṣitiṃ tyaktvā naimiṣāraṇyamāśritāḥ

کَلی کے خاص ہول اور اَدھرم کے خوف وغیرہ کے سبب، سب دیوتا زمین کو چھوڑ کر نَیمِش آراṇیہ میں پناہ گزیں ہوئے۔

bhayātfrom fear
bhayāt:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
kali-viśeṣeṇadue to the peculiarity of Kali (age)
kali-viśeṣeṇa:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक) + viśeṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः = ‘कलौ विशेषः’
adharmasyaof unrighteousness
adharmasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootadharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
bhayādibhiḥby fears and the like
bhayādibhiḥ:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः = ‘भयम् आदि यस्य’ (fear etc.)
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
devāḥgods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
kṣitimthe earth
kṣitim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣiti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) = ‘त्यजित्वा’
naimiṣāraṇyamthe Naimiṣa forest
naimiṣāraṇyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnaimiṣa (प्रातिपदिक) + āraṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः = ‘नैमिषे आरण्यम्’ (Naimiṣa forest)
āśritāḥtook refuge (resorted to)
āśritāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootāśrita (कृदन्त; √śri सेवने/आश्रये, उपसर्ग ā-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) प्रयुक्तः विधेय-क्रियावत् = ‘आश्रितवन्तः/आश्रिताः’

Vyāsa

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira (addressed as nṛpa)

Scene: Devas departing the troubled earth, moving toward a luminous forest sanctuary; Naimiṣa shown as a radiant grove with yajña-kuṇḍas, sages, and protective light.

V
Vyāsa
K
Kali-yuga
N
Naimiṣāraṇya
D
Devas

FAQs

In times of adharma, refuge in a sanctified kṣetra (holy forest) and dharmic practice becomes the divine and human safeguard.

Naimiṣāraṇya is explicitly praised as a refuge even for the devas.

No explicit rite is prescribed; the verse emphasizes āśraya (taking refuge) in a sacred place.