Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे ऊहुस्तच्छिबिकां तदा । क्षेत्रमध्ये यदा रामः प्रविष्टः सहसैनिकः

Transliteration

tathetyuktvā ca te sarve ūhustacchibikāṃ tadā | kṣetramadhye yadā rāmaḥ praviṣṭaḥ sahasainikaḥ

Translation

“تھتھاستُو” کہہ کر وہ سب اسی وقت اس پالکی کو اٹھا لے چلے۔ جب شری رام لشکر کے ساتھ کھیتر کے بیچوں بیچ داخل ہوئے…

Word by Word

• तथा: so, thus
• तथा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (so/thus)

• इति: thus (saying)
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्त; त्वा-प्रत्यय (absolutive) अव्यय; ‘उक्त्वा’ = having said

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; ‘ते’ इति विशेषण

• ऊहुः: carried
• ऊहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; ‘ऊहुः’ = they carried

• तत्: that
• तत्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘शिबिकाम्’ इति विशेषण

• शिबिकाम्: palanquin
• शिबिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिबिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• क्षेत्रमध्ये: in the middle of the field/region
• क्षेत्रमध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘क्षेत्रस्य मध्ये’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• यदा: when
• यदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक सम्बन्धसूचक (when)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + विश् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रविष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: कृतान्त (भूतकृदन्त/क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘रामः’ इति विशेषण

• सहसैनिकः: accompanied by soldiers
• सहसैनिकः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह (अव्यय/उपपद) + सैनिक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (‘सह सैनिकैः’ = with soldiers); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘रामः’ इति विशेषण

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The palanquin procession moves into the heart of the sacred forest precinct; soldiers flank the path; merchants bear the palanquin; a visible boundary—torana, sacred trees, or marked path—signals kṣetra entry.

Characters & Entities

• Rāma
• sainika (troops)
• kṣetra (holy precinct of Dharmāraṇya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred kṣetra is approached with intention and order; entry into holy space marks a transition into dharmic discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya kṣetra (holy precinct) where the tīrtha is situated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it narrates the act of entering the sacred boundary (kṣetra).