Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

ततो रामो महेष्वासो मुदा परमया युतः । प्रस्थितस्तीर्थयात्रायां सीतया भ्रातृभिः सह

Transliteration

tato rāmo maheṣvāso mudā paramayā yutaḥ | prasthitastīrthayātrāyāṃ sītayā bhrātṛbhiḥ saha

Translation

پھر مہان کمان دار رام، اعلیٰ ترین مسرّت سے بھر کر، سیتا اور اپنے بھائیوں کے ساتھ تِیرتھ یاترا کے لیے روانہ ہوئے۔

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; काल/क्रमसूचक (then/thereafter)

• रामः: Rāma
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महेष्वासः: great archer
• महेष्वासः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā (प्रातिपदिक) + इष्वास (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः ‘महान् इष्वासः (धनुः) यस्य’/‘मह-इष्वासः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामस्य विशेषणम्

• मुदा: with joy
• मुदा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक

• परमया: supreme, great
• परमया: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘मुदा’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• युतः: endowed (with)
• युतः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज् (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘युक्तः’ = ‘endowed/associated’

• प्रस्थितः: set out
• प्रस्थितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था (धातु) क्त-प्रत्यय, उपसर्गः प्र-)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियार्थे ‘set out/started’

• तीर्थयात्रायाम्: on a pilgrimage
• तीर्थयात्रायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी: ‘तीर्थस्य यात्रा’); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सीतया: with Sītā
• सीतया: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भ्रातृभिः: with (his) brothers
• भ्रातृभिः: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• सह: together with
• सह: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक उपपद (with)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in broader frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya tīrthas (collective)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Procession departing for pilgrimage: Rāma with bow, Sītā beside him, brothers accompanying; the road leads into a sacred forest landscape with distant tīrtha waters and hermitages.

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is portrayed as a joyful dharmic act undertaken in devotion and good company.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the narrative setting, while the verse introduces a broader tīrtha-yātrā to sacred places.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertaking tīrtha-yātrā (pilgrimage) itself is the implied practice; no specific vow is detailed in this verse.