Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 57

Devanagari script

अशोभत वनं तत्तु महेंद्रध्वजसन्निभैः । सुखशीतसुगन्धी च पुष्परेणुवहोऽनिलः

Transliteration

aśobhata vanaṃ tattu maheṃdradhvajasannibhaiḥ | sukhaśītasugandhī ca puṣpareṇuvaho'nilaḥ

Translation

وہ جنگل مہندر (اندرا) کے بلند جھنڈوں کی مانند جگمگا رہا تھا؛ اور پھولوں کی گرد لے جانے والی نرم، ٹھنڈی اور خوشبودار ہوا چل رہی تھی۔

Word by Word

• अशोभत: shone/was splendid
• अशोभत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √शुभ् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्; अ-आगमः

• वनम्: the forest
• वनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वनम्)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/contrast particle)

• महेंद्र-ध्वज-सन्निभैः: with (things) resembling Indra’s banners
• महेंद्र-ध्वज-सन्निभैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: महेंद्र (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषणम् (अलक्षित-कर्तृ/उपकरणभावेन); समासः—तत्पुरुषः (महेंद्रस्य ध्वजवत् सन्निभाः)

• सुख-शीत-सुगन्धी: pleasant, cool, and fragrant
• सुख-शीत-सुगन्धी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक) + शीत (प्रातिपदिक) + सुगन्धिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अनिलः); समासः—द्वन्द्वः/समाहारद्वन्द्वः (सुखश्च शीतश्च सुगन्धिश्च)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय conjunction)

• पुष्प-रेणु-वहः: carrying flower-pollen
• पुष्प-रेणु-वहः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक) + रेणु (प्रातिपदिक) + वह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अनिलः); समासः—तत्पुरुषः (पुष्परेणुं वहति)

• अनिलः: the wind
• अनिलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant forest with tall, banner-like forms; a cool fragrant wind visibly carries golden pollen through sunbeams.

Characters & Entities

• Indra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s holiness is mirrored in auspicious sensory signs—coolness, fragrance, and radiance—supporting contemplation and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, depicted as a resplendent sacred forest fit for ascetic life.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive māhātmya praising the sacred setting.